روش شناسایی و ثبت صحیح مالیات بر درآمد

6
645 بازدید
مالیات بر درآمد

در پایان سال مالی برای تهیه صورت‌های مالی باید تمام بدهی‌های دوره را شناسایی کنیم که یکی از این بدهی‌ها، مالیات بر درآمد (عملکرد) است. در گذشته یکی از روش‌های متداول گرفتن ذخیره مالیات برای این سرفصل بود، اما مفهوم اصلی ذخیره در حسابداری متفاوت با باور عموم از این حساب است، طبق استاندارد حسابداری شماره ۴ با عنوان ذخایر، بدهی‌های احتمالی و دارایی‌های احتمالی، تعریف ذخیره به شرح زیر ارائه شده است:

ذخیره ، نوعی بدهی است که زمان تسویه و یا تعیین مبلغ آن توأم با ابهام نسبتاً قابل توجه است.

برای درک درست استاندارد‌های حسابداری باید به حالت موشکافانه‌ای تک به تک کلمات تحلیل شوند، پس از تعریف ذخیره، طبق استاندارد حسابداری شماره چهار نتیجه می‌گیریم که اولا کاربرد ذخیره فقط در رابطه با بدهی‌های واحد تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرد، دوما برای این‌که یک بدهی بتواند تحت سرفصل ذخایر طبقه‌بندی بشود باید از بین دو شرط ذیل حداقل یکی را شامل بشود:

شرط اول: در شرط اول بحث زمان پرداخت بدهی مطرح است، یعنی این‌که یک بدهی ایجاد بشود. اما ما در تشخیص زمان پرداخت این بدهی با ابهام قابل توجهی مواجه باشیم مانند مزایای پایان خدمت کارکنان در مراکزی که رویه پرداخت و تسویه مزایای پایان خدمت در پایان همکاری یا بازنشستگی کارمندان است و در پایان سال تسویه‌ای صورت نمی‌گیرد، در این مثال واحد تجاری از پرداخت این مزایا اطمینان دارد اما زمان دقیق پرداخت این بدهی برای هر کارمند دارای ابهام قابل توجهی است.

شرط دوم: در شرط دوم مبحث اصلی مبلغ دقیق بدهی است، یعنی این‌که در اثر فعالیت تجاری یک واحد اقتصادی یک بدهی روی بدهد یا این‌که احتمال اتفاق افتادنش قطعی و زیاد باشد اما نتوانیم مبلغ دقیق آن را برآورد کنیم و دچار ابهام گردیم، مانند تصویب قانون خروج کارخانه‌ها از شهرها و انتقال آن‌ها به شهرک‌های صنعتی یا رخ دادن یک دعاوی حقوقی برای واحد تجاری که نتوانیم مبلغ دقیق بدهی حاصل از شکایت را برآورد کنیم.

حتما بخوانید:  چگونگی تقسیط بدهی مالیاتی برای مودیان مالیاتی

با یاد گرفتن مفهوم و منطق ذخیره در استاندارد حسابداری به این نتیجه می‌رسیم که گرفتن ذخیره برای مالیات بر درآمد اشتباه و مغایر با استانداردهای حسابداری است. به این علت که واحد تجاری برای مالیات ابرازی طبق اظهارنامه، مشمول هیچ کدام از دو شرط فوق نمی‌شود.

در مورد مبحث شرط اول که در رابطه با تعیین زمان دقیق پرداخت بدهی می‌باشد با استناد به مواد ۱۹۰ و ۲۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم، آن قسمت از مالیات مورد قبول مودی در اظهارنامه یا ترازنامه تسلیمی به عنوان مالیات قطعی تلقی می‌شود و از طریق عملیات اجرایی قابل وصول است و مودی برای پرداخت مبلغ بدهی قطعی مالیات عملکرد طبق اظهارنامه در قبل از زمان سررسید ارسال اظهارنامه ده روز از زمان ارسال، مهلت دارد و برای اظهارنامه‌هایی که کمتر از ده روز مانده به پایان مهلت اظهارنامه اقدام به ارسال می‌کنند مهلت پرداخت طبق ماده ۱۹۰ سررسید ارسال اظهارنامه می‌باشد، پس به هیچ وجه مالیات عملکرد مشمول شرط اول نمی‌شود و دچار ابهام نمی‌گردد.

و همچنین در مورد شرط دوم که مربوط به مبلغ دقیق بدهی می‌باشد، طبق اظهارنامه ارسالی و جدول سود و زیان و محاسبه مالیات مبلغ دقیق مالیات ابرازی به دست می‌آید و واحد تجاری را از این بابت دچار ابهام نمی‌کند و سبب مشمولیت شرط دوم را فراهم نمی‌کند.

در ادامه‌ی این عملیات و بعد از مهلت زمان ارسال اظهارنامه مالیاتی، طبق ماده ۱۵۶ قانون مالیات‌های مستقیم اداره امور مالیاتی مکلف است اظهارنامه مودیان مالیات بر در آمد را در مورد درآمد هر منبع که در موعد قانونی تسلیم شده است حداکثر ظرف یک سال از تاریخ انقضای مهلت مقرر برای تسلیم اظهارنامه رسیدگی نماید و بعد از رسیدگی ممیزین امور مالیاتی برگ تشخیص صادر می‌شود که مبلغ مالیات، جرائم و تاریخ صدور آن قید شده است، پس در این مرحله هم با توجه به روشن و مشخص بودن مبلغ و زمان پرداخت مالیات واحد تجاری دچار هیچ‌گونه ابهامی نمی‌شود، پس نتیجه می‌گیریم به‌جای استفاده از حساب ذخیره مالیات، حساب صحیح و استاندارد مالیات پرداختنی است و محل قرار گرفتن آن قسمت بدهی‌های جاری در ترازنامه است.

حتما بخوانید:  درباره موافقتنامه مالیاتی ایران و ترکیه چه می دانید ؟

قابل ذکر است که این نکته طی صورت‌های مالی نمونه ارائه شده توسط سازمان حسابرسی (نشریه ۱۶۶) اقدام و اصلاح شده است.

نحوه شناسایی و ثبت صحیح حسابداری مالیات بر درآمد (عملکرد)

درپایان سال مالی و بعد از محاسبه سود (زیان) عملکرد، در صورتی‌که نتیجه عملیات شرکت سود باشد، می‌بایست به جهت شناسایی حساب مالیات عملکرد دوره، آن بخش از درآمدهای شرکت که معاف از مالیات بوده مانند سود حاصله از سرمایه گذاری در بانک‌ها طبق ماده ۱۴۵ قانون مالیات‌های مستقیم و یا مالیات‌هایی که قبلا به‌‌طور مقطوع اخذ شده مانند سود حاصل از فروش املاک طبق ماده ۵۹ و ۷۷ ق.م.م و همچنین آن بخش از سود شرکت که به موجب برخی قوانین مالیاتی مانند ۱۳۲ و ۱۳۸ قانون مالیات‌های مستقیم معاف از پرداخت مالیات است از سود ابرازی شرکت کنار گذاشته شوند و آن بخش از هزینه‌های شرکت که فاقد معیارهای مورد قبول مالیاتی می‌باشند (مغایرت با مواد ۱۴۷ و ۱۴۸) نیز محاسبه و به سود ابرازی شرکت اضافه شود، بعد از انجام تعدیلات در صورت وجود سود مشمول مالیات با اعمال نرخ‌های مربوطه طبق قوانین مالیاتی، مالیات عملکرد شرکت محاسبه می‌شود.

*سند حسابداری مالیات عملکرد هنگام شناسایی(طبق اظهارنامه):
سود و زیان سال جاری xxx
مالیات پرداختنی xxx

*سند حسابداری هنگام پرداخت مالیات ابرازی (طبق اظهارنامه):
مالیات پرداختنی xxx
بانک xxx

*سند حسابداری در زمان دریافت و پرداخت برگ تشخیصی (مالیات تشخیصی بیش از مالیات ابرازی باشد):
نکته: زمانی که مبلغ مالیات در برگ تشخیصی بیشتر از مالیات شناسایی شده و پرداخت شده (ابرازی طبق اظهارنامه) باشد باید نسبت به مابه‌التفاوت اختلاف، حساب سود و زیان انباشته را بدهکار نماییم و اصطلاحا تعدیلات سنواتی را انجام بدهیم، ثبت حسابداری آن به شکل زیر می‌باشد:

حتما بخوانید:  کسب‌وکارهای اینترنتی و تکالیف قانونی

سود و زیان انباشته xxx
مالیات پرداختنی xxx
مالیات پرداختنی xxx
بانک xxx

مثال: شرکت بازرگانی سایوان برای عملکرد سال ۹۷مبلغ ۱۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال سود شناسایی کرده است و بعد از کسر معافیت‌ها و اضافه کردن هزینه‌های غیر قابل قبول به سود به درآمد مشمول مالیات ۹٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال رسیده است و طبق آن اظهارنامه‌ای در تاریخ ۲۰/۰۴/۹۸به اداره امور مالیاتی ارسال کرده است و در تاریخ ۳۰/۰۴/۹۸مالیات ابرازی خود را پرداخت می‌کند، همچنین در تاریخ ۲۰/۰۲/۹۹ برگ تشخیصی به مبلغ معادل ۱۱٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال برای عملکرد سال ۹۷ به شرکت ابلاغ شده است و در تاریخ ۲۵/۰۲/۹۹ مدیریت شرکت ضمن تمکین به برگ تشخیص مالیات را پرداخت می‌کند.

مطلوبست صدور اسناد حسابداری با توجه به عملیات شرکت.

۲۰/۰۴/۹۸) سود و زیان انباشته ۹٫۰۰۰٫۰۰۰
مالیات پرداختنی ۹٫۰۰۰٫۰۰۰
۳۰/۰۴/۹۸) مالیات پرداختنی ۹٫۰۰۰٫۰۰۰
بانک ۹٫۰۰۰٫۰۰۰

۲۰/۰۲/۹۹) سود و زیان انباشته ۲٫۰۰۰٫۰۰۰
مالیات پرداختنی ۲٫۰۰۰٫۰۰۰
۲۵/۰۲/۹۹) مالیات پرداختنی ۲٫۰۰۰٫۰۰۰
بانک ۲٫۰۰۰٫۰۰۰

تهیه، تنظیم و تجزیه و تحلیل صورتهای مالی اساسی

6 دیدگاه‌ها

  1. سلام
    اول اینکه میبایست مفهوم عبارت ” درآمد مشمول مالیات ” بررسی گردد که نتیجتاً به ” سود ابرازی پس از کسر معافیتها “می رسیم پس مالیات متعلقه برابر با
    ۹/۰۰۰/۰۰۰ *۲۵% = ۲/۲۵۰/۰۰۰ مالیات پرداختنی
    دوم اینکه فکر نکنم بابت صدور برگ تشخیص سندی زده شود ؟؟ – لطفا بررسی کنید.
    سوم اینکه در زمان ” صدور برگ قطعی ” میبایست بابت مابتفاوت مالیات سند صادر گردد.

    • سلام درود
      ممنون از پیگیری شما دوست عزیز حتما مورد بررسی قرار میگیرد و در صورت وجود اشکال اصلاح میگردد
      موفق و پیروز باشید

  2. سلام
    این مطلب به نظرم دو تا ایراد یا اشتباه داره:
    ۱ – اظهار نامه سال ۹۸ در سال ۹۹ ارسال میشه اما در مثال اظهار نامه ۹۸ در سال ۹۸ ارسال شده.
    ۲ – بعد از بستن حسابها ، اظهارنامه ارسال میشه. بنابراین ما وقتی میخواهیم مالیات رو طبق اظهارنامه پرداخت کنیم دیگه نمیتونیم سود و زیان جاری رو درگیر کنیم.

    • با سلام
      ممنون از اطلاع شما دوست عزیز ایراد تایپی بود که اصلاح گردید
      موفق و پیروز باشید

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید