محاسبه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی همراه با مثال

2
541
محاسبه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی

سلام به کاربران پرشین‌حساب. از مهم‎ترین مالیات‌هایی که در سراسر جهان توجه زیادی به آن می‌شود مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و یا مالیات بر درآمد شرکت‌ها می‌باشد. مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی از اصلی‌ترین پایه‌های مالیاتی می‌باشد. در این مقاله قصد داریم شما را با نحوه محاسبه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و تکالیف این مودیان در قانون آشنا کنیم همچنبن در پایان چند مثال از نحوه محاسبه این مالیات ذکر شده‌است.

مالیات بر درآمد چیست؟

 نوعی از مالیات است که دولتها از اشخاص و شرکت‌ها نسبت به درآمدی که کسب می‌کنند دریافت می‌کنند و طبق قانون این مقدار برابر درصدی از درآمد آن‌ها می‎باشد. در اکثر کشورها مالیات به صورت تصاعدی دریافت می‌شود به این صورت که با افزایش درآمد نرخ مالیات بیشتری نسبت به اشخاصی که درآمد کمتری دارند باید پرداخت شود. اولین مالیات بر درآمد در سال ۱۸۱۲ در جنگ اتفاق افتاد که قرار بود هزینه‌های جنگ را تامین کنند اما بعد از اتمام جنگ در اوایل قرن بیستم این موضوع به عنوان یک تامین کننده مالی برای دولت‌ها تبدیل شد. ایران نیز در مسیر رهایی از اقتصاد نفتی می‌کوشد بخشی از درآمدهای مالیاتی خود را از مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی و شرکت‌ها تامین می‌کند.

اشخاص حقوقی چه کسانی هستند؟

کلیه شرکت‌ها، موسسات، شعب شرکت‌های خارجی که توسط اداره ثبت شرکت‌ها احراز هویت و ثبت شده‌اند و هم‌چنین شرکت‌های دولتی، وزارتخانه‌ها، نهادهای عمومی که دارای مصوبه و مجوز فعالیت توسط مراجع قانون می‎باشند مانند اتحادیه‌ها و مجامع صنفی، انجمن‌های حرفه‌ای، احزاب به‌عنوان اشخاص حقوقی تلقی می‌گردند.

درآمد و نرخ مشمول مالیات اشخاص حقوقی

طبق ماده ۱۰۵ قانون مالیات های مستقیم جمع درآمد شرکت‌ها و درآمد ناشی از فعالیت‌های‌ انتفاعی سایر اشخاص حقوقی که از منابع مختلف در ایران یا خارج ‌از ایران تحصیل می‌شود، پس از وضع زیان‌های حاصل از منابع ‌غیرمعاف و کسر معافیت‌های مقرر به استثنای مواردی که طبق ‌مقررات این قانون دارای نرخ جداگانه‌ای می‌باشد مشمول مالیات به نرخ ۲۵ درصد خواهد‌بود.

طبق تبصره ۱ ماده ۱۰۵ ق م م، در مورد شرکتهای ایرانی غیر تجاری که برای تقسیم سود تاسیس نشده‌اند اگر دارای فعالیت انتفاعی باشند از آن قسمت درآمد که از فعالیت انتفاعی تحصیل کرده‌اند مالیات دریافت می‌شود.

 

سال ۹۹ یک سال پر درآمد برای حسابدارهاست! اگر بخواهید سهمتون رو از این بازار بدست می آورید ؛ ویدئو رو ببینید:

طبق تبصره ۲ ماده ۱۰۵ ق م م، اشخاص حقوقی خارجی که در ایران به وسیله شعب یا نماینده، واگذاری امتیاز، انتقال دانش، کمک های فنی و واگذاری فیلم های سینمایی از ایران درآمدی تحصیل می‎کنند مشمول مالیات به نرخ مذکور می‌باشد هم‌چنین نمایندگان اشخاص و موسسات مذکور در ایران نسبت به درآمدهایی که به هر عنوان به حساب شخصی خود تحصیل نمایند مشمول مالیات می‌باشند.

اشخاص اعم از حقیقی و حقوقی نسبت به سود سهام یا سهام الشرکه دریافتی از شرکت‌های سرمایه‌ پذیر مشمول ‌مالیات دیگری نخواهند بود.

نرخ مالیات اشخاص حقوقی در کشورهای مختلف

نرخ مالیات بر درآمد شرکت ها در نزدیک به ۶۰ کشور جهان بیش از ۲۵ درصد است. در اکثر کشورهای دنیا، مالیات بر درآمد شرکت ها با نرخ های نسبتاْ بالایی محاسبه و اخذ می شود. مثلا آمریکا مالیات بر درآمد شرکت ها را با نرخ ۴۰ درصد و امارات متحده عربی با نرخ ۵۵ درصد محاسبه و مطالبه می کند. این نرخ در آلمان و ژاپن ۳۰ درصد و در فرانسه ۳۳ درصد است. در بسیاری از کشورهای آفریقایی مثل زامبیا، کنیا، نیجریه، اوگاندار و رواندا نیز این رقم ۳۰ درصد است. حتی در سودان این مالیات با نرخ ۳۵ درصد مطالبه می شود.

این مطلب را هم بخوانید:  نحوه رسیدگی تعدیلات سنواتی در حوزه مالیاتی؟

تکالیف اشخاص حقوقی در قانون

در قانون مالیاتهای مستقیم وظایف و تکالیف متعددی برای اشخاص حقوقی در نظر گرفته شده است که در ذیل به اهم آنها اشاره می‌شود.

  • ارائه اظهارنامه مالیاتی

بر اساس ماده ۱۱۰ قانون مالیاتهای مستقیم اشخاص حقوقی حداکثر تا چهار ماه پس از سال مالیاتی مهلت دارند تا اظهارنامه و ترازنامه و حساب سود و زیان متکی به دفاتر و اسناد و مدارک خود را همراه با فهرست هویت شرکاء و سهامداران و حسب مورد میزان سهم الشرکه یا تعداد سهام و نشانی هر یک از آنها را به اداره امور مالیاتی که محل فعالیت اصلی شخص حقوقی در آن واقع است ارائه و مالیات متعلق را پرداخت نمایند.  پس از تسلیم اولین فهرست مزبور، تسلیم فهرست تغییرات در سنوات بعد کافی خواهد بود. محل تسلیم اظهارنامه و پرداخت مالیات اشخاص حقوقی خارجی و موسسات مقیم خارج از ایران که در ایران دارای اقامتگاه یا نمایندگی نمی باشند، تهران است. حکم این ماده در مورد کارخانه داران و اشخاص حقوقی در دوران معافیت نیز جاری خواهد بود.

نکته: لازم به ذکر است مهلت تسلیم اظهارنامه اشخاص حقوقی مربوط به عملکرد سال ۱۳۹۸ به‌دلیل شرابط موجود و بحران کرونا تا پایان شهریورماه ۱۳۹۹ تمدید شده‌است.

  • پلمب دفاتر قانونی

اشخاص حقوقی بایستی قبل از شروع سال مالی جدید اقدام به پلمپ دفاتر نمایند، مثلا برای عملکرد سال ۱۳۹۹ مودیان باید تا ۹۸/۱۲/۲۹ اقدام کرده باشند و برای عملکرد سال ۱۴۰۰ نیز تا پایان سال ۹۹ نسبت به پلمپ دفاتر اقدام کنند. این کار قبلاً در اداره ثبت شرکتها انجام می‎گرفت اما طی سالهای اخیر از طریق ادارات پست انجام می‎گیرد.

  • پرداخت حق تمبر

 طبق ماده ۴۸ قانون مالیات‌های مستقیم اشخاص حقوقی بعد از دو ماه از تاریخ ثبت قانونی و هم‌چنین افزایش سرمایه باید نسبت به پرداخت مالیات نیم در هزار خود اقدام نمایند و در صورت عدم اقدام برای این موضوع علاوه بر پرداخت اصل حق تمبر معادل ۲ برابر آن نیز مشمول جریمه می‎گردند.

  • ارائه لیست حقوق بگیران

اشخاص حقوقی در هنگام پرداخت حقوق باید مالیات متعلق را طبق ماده ۸۵ محاسبه و از حقوق کارکنان خود کسر نمایند و تا پایان ماه از طریق سایت دارایی اقدام و فیش پرداخت مالیات حقوق را دریافت و سپس پرداخت نمایند. ه‌مچنین در خصوص پرداخت‌هایی که به عنوان حق مشاوره، حق حضور در جلسات، حق تدریس، حق تحقیق و حق پژوهش به اشخاص حقیقی غیر از کارکنان خود پرداخت می‌شود باید در موقع پرداخت، مالیات مقطوع به نرخ ۱۰ % را کسر و تا پایان مهلت تعیین شده به سازمان امور مالیاتی پرداخت نمایند.

  • صدور صورتحساب و درج شماره اقتصادی

اشخاص حقوقی موظف به ثبت‌نام در نظام مالیاتی می‌باشند و مکلف‌اند برای انجام معاملات خود (خرید، فروش، قرارداد) شماره اقتصادی خود و طرف معامله را در صورتحساب‌ها و قراردادها درج و فهرست معاملات خود را به سازمان مذکور ارائه کنند در صورت رعایت نکردن این موضوع و هم‌چنین استفاده از کد اقتصادی دیگران برای خود معادل ۲ درصد مبلغ مورد معامله جریمه خواهند شد و هم‌چنین عدم ارائه فهرست معاملات جریمه‌ای معادل یک درصد معاملات که ارائه نشده است اختصاص می‌یابد.

  • استفاده از سامانه ‌صندوق فروش

برخی مودیان مالیاتی بر طبق ماده ۱۶۹ ق م م موظف به استفاده از سامانه صندوق مکانیزه فروش می‌باشند و بابت هزینه‌هایی که برای خرید و راه‌اندازی این سامانه استفاده شده‌است از مالیات قطعی مودیان در سال اول و سالهای بعد کسر می‌شود. در صورت استفاده از صندوق مکانیزه فروش معادل ۱۰ درصد از مالیات عملکرد به مدت ۲ سال اول بخشوده می‌شود و در صورت عدم اجرای این موضوع به میزان ۲ درصد فروش جریمه خواهندشد. (تبصره ۲ ماده ۱۶۹ ق م م)

  • ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش‌افزوده

یکی دیگر از وظایف مودیان علاوه بر تکالیفی که قانون بر عهده آنها گذاشته است ثبت نام در نظام مالیات بر ارزش افزوده می‌باشد.

  • معافیت‌ و مشوق‌های اشخاص حقوقی

طبق تبصره۷ ماده ۱۰۵ ق م م  به ازای هر ده درصد (۱۰%) افزایش درآمد ابرازی مشمول مالیات اشخاص موضوع این ماده نسبت به درآمد ابرازی مشمول مالیات سال گذشته آن‌ها، یک­ واحد­ درصد و حداکثر تا پنج واحد­ درصد از نرخ‌های مذکور کاسته می‌شود. شرط برخورداری از این تخفیف تسویه بدهی مالیاتی سال قبل و ارائه اظهارنامه مالیاتی مربوط به سال جاری در مهلت اعلام شده از سوی سازمان امور مالیاتی است.

این مطلب را هم بخوانید:  کتاب همراه رشته حسابداری را همراه خود نگه دارید!

طبق موضوع ماده ۱۸۹ قانون مالیات‌های مستقیم مودیانی که سه سال متوالی به تکالیف خود عمل نموده باشند و مالیات هر ساله خود را بدون مراجعه به هیات‌های حل اختلاف مالیاتی کنند و دفاتر آنها مورد قبول قرار گرفته باشد معادل ۵ % اصل مالیات سه سال مذکور به عنوان جایزه خوش‌حسابی در حساب سنوات آنان منظور می‌گردد و طبق ماده ۱۹۰ قانون مستقیم در صورت پرداخت علی الحساب مالیات عملکرد به ازی هر ماه تا سر رسید مقرر جایزه‌ای معادل ۱ درصد از مالیات قطعی کسر می‌گردد.

از دیگر موارد تشویق مالیاتی مربوط به هزینه‌های قابل قبول در خصوص ماده ۱۳۲ ق م م در مورد تشویق سرمایه‌گذاری خارجی، ماده ۱۳۳ ق م م  مشوق‌های شرکت تعاونی، ماده ۱۳۸ ق م م  مشوق‌هایی جهت رفع موانع تولید و رقابت پذیر و ماده ۱۴۷ ق م م هزینه‌های تاسیس و استهلاکات می‌باشد.

مثال محاسبه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی

مثال ۱

اطلاعات مربوط به عملکرد سال مالی ۱۳۹۸ شرکت البرز به شرح زیر در دسترس می‌باشد:

کل درآمد فروش کالا                                            ۳۵،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال
کل در امد حاصل از ارائه خدمات                                  ۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال
هزینه های عملیاتی دوره مالی                                  ۱۲۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال
هزینه های استهلاک اموال ماشین الات و تجهیزات         ۵۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال

در طول سال مالی ۱۳۹۹ شرکت مزبور جمعا ً مبلغ ۳۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال به عنوان علی‌الحساب مالیاتی کسر و به حساب اداره امور مالیاتی محل واریز و حسابدار شرکت معادل این وجوه در بدهکار حساب پیش پرداخت مالیات ثبت کرده است. مطلوبست: محاسبه مالیاتی بر عملکرد شرکت.

جمع کل درآمد                                      ۳۵،۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰ = ۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰ + ۳۵،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰
جمع کل هزینه ها                                           ۶۲۰،۰۰۰،۰۰۰ = ۵۰۰،۰۰۰،۰۰۰ + ۱۲۰،۰۰۰،۰۰۰
سود ابرازی                                           ۳۴،۶۸۰،۰۰۰،۰۰۰ = ۶۲۰،۰۰۰،۰۰۰ – ۳۵،۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰
مالیات                                                             ۸۶،۷۰۰،۰۰،۰۰۰ = ۲۵% *  ۳۴،۶۸۰،۰۰۰،۰۰۰

این مطلب را هم بخوانید:  16 گزینه برای تطبیق سیستم حسابداری با مالیات

مثال ۲ 

شرکت آوا اظهارنامه، ترازنامه و صورت عملکرد سال ۱۳۹۷ خود را با نشان دادن ۵۰۰۰ میلیون ریال سود و ۶۰۰ میلیون ریال مالیات در ۱۳۹۸/۰۴/۱۵ تسلیم اداره امور مالیاتی نموده است و همراه اظهارنامه ۳۰۰ میلیون ریال از مالیات ابرازی را پرداخت و مانده مالیات ابرازی را در تاریخ ۱۳۹۸/۰۸/۲۰ پرداخت کرده‌است. بعد از بررسی دفاتر اداره امور مالیاتی بعضی از اقلام ذیل را به دلیل فقدان مداک مستند و یا غیر متعارف بودن برگشت داده است.

  •  هزینه مسافرت مدیران به مبلغ ۱۰۰ میلیون یال به دلیل عدم ارتباط با فعالیت شرکت رد شد.
  • هزینه های متفرقه به مبلغ ۷۵ میلیون ریال به دلیل نداشتن مدارک مستند مورد قبول قرار نگرفت.
  • در خصوص هزینه های حقوق و دستمزد مبلغ ۱۲۰ میلیون ریال به دلیل ارائه نشدن در لیست حقوق و دستمزد رد شد.
  • به دلیل نداشتن کد اقتصادی در کالای خریداری شده مبلغ  ۲۰۰ میلیون ریال مورد قبول واقع نشد.
  • به دلیل نداشتن مدارک در هزینه های بازاریابی مبلغ ۱۰۰ میلیون ریال رد شد.
  • به دلیل عدم رعایت ضوابط در هزینه های تبلیغاتی مبلغ ۴۰ میلیون ریال رد شد.

مطلوبست: درآمد مشمول مالیات و مالیات تشخیص شده از طریق رسیدگی به دفاتر قانونی محاسبه نمایید.

جمع هزینه های برگشتی :                    ۶۳۵ = ۴۰ + ۱۰۰ + ۲۰۰ + ۱۲۰ + ۷۵ + ۱۰۰

    در آمد مشمول مالیات                                                ۵۶۳۵ = ۵۰۰۰ + ۶۳۵

  مالیات متعلقه                                                        ۱۴۰۹ = ۲۵٪ * ۵۶۳۵

مثال ۳ 

شرکت آتیه در سال ۱۳۹۶ در زمینه بازرگانی فعالیت داشته‌است و اظهارنامه مالیاتی را در خارج از موعد مقرر در ماده ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم تسلیم واحد مالیاتی نموده‌است. واحد مالیاتی جهت رسیدگی به عملکرد سال ۱۳۹۶ شرکت به اطلاعاتی ازجمله فروش به مشتریان داخلی به مبلغ ۴،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال دست یافته‌است. مطلوب است الف: محاسبه مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی با توجه به اینکه ضریب فعالیت مورد مذکور در دفترچه ضرایب ده درصد می‌باشد؟

۱۰۰،۰۰۰،۰۰۰ =۲۵% * ۴۰۰،۰۰۰،۰۰۰ *  ۱۰% * ۴،۰۰۰،۰۰۰،۰۰۰

ب: محاسبه مالیات برگ قطعی با توافق تعدیل ۱۵% توسط رئیس امور مالیاتی:

۸۵،۰۰۰،۰۰۰ = ۲۵% *۳۴۰،۰۰۰،۰۰۰= (۱۵% – ۱۰۰) * ۴۰۰،۰۰۰،۰۰۰

ج: محاسبه جرائم مالیاتی مربوطه در صورتی که برگ قطعی در تاریخ ۱۳۹۷/۰۹/۳۰ صادر گردیده باشد:

 عدم تسلیم اظهارنامه طبق ماده ۱۹۲                            ۲۵،۵۰۰،۰۰۰ = ۳۰% * ۸۵،۰۰۰،۰۰۰

 عدم ارائه دفاتر قانونی طبق ماده ۱۹۳                            ۱۷،۰۰۰،۰۰۰ = ۲۰% * ۸۵،۰۰۰،۰۰۰

 عدم تسلیم ترازنامه وسودوزیان طبق ماده ۱۹۳                  ۱۷،۰۰۰،۰۰۰=۲۰% * ۸۵،۰۰۰،۰۰۰

جریمه دیرکرد طبق ماده ۱۹۰                                ۱۰،۶۲۵،۰۰۰ = ۵ * ۲/۵% * ۸۵،۰۰۰،۰۰۰

  جمع کل جرائم             ۷۰،۱۲۵،۰۰۰=۱۰،۶۲۵،۰۰۰+۱۷،۰۰۰،۰۰۰+۱۷،۰۰۰،۰۰۰+۲۵،۵۰۰،۰۰۰

 

2 دیدگاه ها

  1. سلام و احترام بسیار عالی
    بنده یک پیشنهاد دارم و خیلی هم کمک به شاخت بیشتر شرکت می نمای.
    یک نمونه کار شرکت بازرگانی فروش با یک مثال ساده از صفر تا صد یعنی خرید و تا مرحله فروش فروش و تکمیل اطهارنامه و یک نمونه یک قلم از شرکت تولید تا مرحله تکمیل اطهار نامه برامان اریال کنید ممنونم می شم

ارسال نظر و سوال

دیدگاه خود را وارد کنید
Please enter your name here