دو نکته ساده اما خیلی مهم در رسیدگی‌ هیئت‌های حل اختلاف مالیاتی

0
886 بازدید

رسیدگی به اختلافات مالیاتی در صلاحیتِ هیئت‌های حل اختلاف مالیاتی است. رسیدگی این‌ها البته طبق قانون مبتنی بر تشریفاتی است که عدم رعایتِ آنها موجب بی‌اعتباری حکم صادره است. در بین تمام این تشریفات دو حق بدیهی برای مؤدی هست که در بسیاری از رسیدگی‌ها نادیده گرفته می‌شود و در نتیجه موجب تضییع حق مؤدیان می‌گردد. در این نوشته می‌خواهیم بگوییم این دو حق کدام‌اند و در صورت عدم رعایت آنها توسط هیئت‌ها، چه می‌توان کرد؟

نماینده منتخب مؤدی «باید» به جلسه رسیدگی دعوت شود

طبق ماده ۲۴۴ قانون مالیات‌های مستقیم، هر هیئت حل اختلاف (چه بدوی چه تجدیدنظر) از ۳ نفر عضو تشکیل شده است: یک نفر نماینده سازمان امور مالیاتی، یک نفر قاضی و یک نفر نماینده مؤدی. در همین ابتدا تأکید می‌کنم که این نماینده، فردی غیر از وکیل مؤدی است. مؤدی می‌تواند به‌صورت جداگانه برای دفاع از خود، وکیل داشته داشته باشد اما این فردی که به‌عنوان نماینده در جلسه هیئت حل اختلاف انتخاب می‌کند، مانند قاضی است؛ مثل این می‌ماند که هیئت از سه نفر قاضی تشکیل شده است که یک نفر را مؤدی انتخاب می‌کند، دیگری را سازمان و سومی را رئیس قوه قضاییه؛ بنابراین نماینده‌ای را که برای شرکت در هیئت انتخاب می‌کنید، با وکیل اشتباه نگیرید.
شما می‌توانید درخواست نمایید که این نماینده از اتاق بازرگانی یا اتاق تعاون یا جامعه حسابداران رسمی یا مجامع حرفه‌ای یا تشکل‌های صنفی یا شورای اسلامی شهر (و صرفاً از همین نهادها) باشد؛ به این معنا که شما یکی از این نهادها را انتخاب کرده و نهاد مزبور یک نفر برای شرکت در هیئت به سازمان معرفی می‌کند. اگر برگ دعوت در جلسه هیئت به شما ابلاغ قانونی شده باشد و فرصت انتخاب نماینده را از دست داده باشید یا اصلاً خودتان از این فرصت استفاده نمایید، سازمان امور مالیاتی با توجه به نوع فعالیات شما، یک نفر را از بین دسته‌های بالا به جای شما انتخاب می‌کند. بدیهی است که در این‌صورت چقدر ممکن است ضرر کنید؛ مثل این می‌مانند که در یک دعوا، قاضی را طرفِ دیگرِ دعوا انتخاب کند!
اگر نماینده خود را انتخاب کردید چه می‌شود؟ آیا سازمان امور مالیاتی می‌تواند نماینده منتخب شما را نپذیرد؟ نکته اصلی ما این‌جاست. هیئت مکلف است نماینده‌ای را که انتخاب کرده‌اید برای شرکت در جلسه رسیدگی دعوت کند. فرض کنید شما از اداره مالیاتی مربوطه درخواست می‌کنید که یک نفر از جامعه حسابداران رسمی، به‌عنوان نماینده‌تان در هیئت شرکت نماید؛ در این‌صورت اداره مکلف است که از همان مرجع، یک نفر را دعوت کند و هرگز این اختیار را ندارد که به‌طور مثال از اتاق بازرگانی یا اتاق اصناف، درخواست معرفی یک نماینده کند. حال اگر اداره به درخواست شما ترتیب اثر نداد و شخص دیگری برخلاف انتخاب شما در هیئت شرکت نمود، در این‌صورت باید در زمان رسیدگی به هیئت اعتراض کنید؛ در این‌صورت هیئت مکلف است به اعتراض شما ترتیبِ اثر دهد وگرنه مرتکب تخلف شده است و این تکلف قابل پیگیری است. حال اگر مؤدی در جلسه حضور نداشت یا در زمان رسیدگی از حق خود آگاه نبود و هیئت رأی خود را صادر کرد، در این‌صورت نه تنها رأی صادره اعتبار قانونی ندارد و اساساً رأی محسوب نمی‌شود بلکه رسیدگی در هیئت باید از دوباره و با حضور نماینده منتخب شما از سر گرفته شود (بخشنامه ۲۸/۵/۱۳۹۶) برای این کار مؤدی باید به شورای عالی مالیاتی یا دیوان عدالت اداری شکایت ببرد. تردیدی نیست که رأی صادره نقض خواهد شد و به هیئت دستور داده می‌شود که دوباره به پرونده رسیدگی کند.

حتما بخوانید:  چگونگی شناسایی کتمان درآمد مالیاتی مودیان

هر سه عضو هیئت حل اختلاف «حتماً» باید در جلسه رسیدگی حضور داشته باشند

در قسمت قبل گفتیم که حتماً نماینده منتخب شما باید به هیئت دعوت شود. در این‌ قسمت اما بحث چیز دیگری است. بحث این است که بر فرض اینکه از نماینده منتخب شما به هیئت دعوت شود، آیا آن نماینده یا اساساً نماینده سازمان یا حتی قاضی، هیچ‌کدامشان می‌توانند در جلسه رسیدگی شرکت نکنند؟ آیا مثلاً می‌شود جلسه هیئت به‌جای سه عضو، با دو عضو تشکیل شود؟ اگر نه، چه می‌شود؟ پاسخ این سؤال روشن‌تر است. تبصره ۱ ماده ۲۴۴ ق.م.م می‌گوید: «جلسات هیئت‌های حل اختلاف مالیاتی با حضور ۳ نفر رسمی است …». معنای جمله این است که برای اینکه جلسه رسمیت و اعتبار داشته باشد، هر سه عضو باید حضور داشته باشند؛ در غیر این‌صورت چون جلسه اعتبار ندارد، رأی صادر شده توسط دو عضو یا یک عضو اعتبار ندارد. در این‌صورت هم مؤدی باید برای احقاق حق خود همان فرایندی همان فرایندی را طی کند که در بالا گفته شد.
سخن پایانی تأکید بر این نکته است که در بسیاری از هیئت‌ها این حقوقِ اولیه و قانونیِ مؤدی رعایت نمی‌شود و مؤدی بدون اینکه از حقوقِ خود آگاه باشد، به آنها تن می‌دهد. مؤدی اولاً حق دارد یکی از اعضای هیئت را انتخاب کند، ثانیاً اگر اداره به درخواست مؤدی ترتیب اثر نداد، رأی صادره قانونی نیست و ثالثاً مؤدی باید بداند که هر سه عضوِ هیئت باید در جلسه رسیدگی حضور داشته باشند. در هر دو صورت مؤدی باید در حین رسیدگی به آن اعتراض کند و در صورت صدور رأی به شورای عالی مالیاتی یا دیوان عدالت اداری شکایت ببرد و مطمئن باشد که شورا یا دیوان پرونده مؤدی را برای رسیدگی مجدد و قانونی، به هیئت ارجاع خواهد داد.

اسلایدر حسابداران ثروت آفرین

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید