آموزش عملی محاسبه سود و زیان معاوضه دارایی ها + مثال

سلام کاربر عزیز، باتوجه به این که یکی از راه های افزایش سود آوری و تولید معاوضه دارایی های قدیمی با داراییهای جدید یا خرید یک دارایی جدید و فروش دارایی قدیمی می باشد امروز تصمیم گرفتیم معاوضه دارایی های ثابت مشهود را همراه با مثال برای شما مطرح کنیم. شناسایی سود و زیان معاوضه دارایی های غیرپولی بستگی به این دارد که آیا معاوضه محتوای تجاری دارد یا خیر. اگر معاوضه دارای محتوای تجاری باشد سود و زیان معاوضه بلافاصله شناسایی می شود. اگر معاوضه فاقد محتوای تجاری باشد دارایی تحصیل شده به مبلغ دفتری دارایی واگذار شده ثبت می‌شود و هیچ سود یا زیانی شناسایی نمی‌شود. 

اگر شرکتها داراییهای مشابه مانند دو کامیون را با هم معاوضه کنند، در این حالت نحوه برخورد حسابداری چگونه است؟ حتی در معاوضه داراییهای مشابه نیز ممکن است تغییری در وضعیت اقتصادی شرکت ایجاد گردد. برای مثال فرض کنید عمر مفید کامیون تحصیل شده به میزان قابل توجهی طولانی تر از عمر مفید کامیون واگذار شده باشد. این موضوع ممکن است به میزان قابل ملاحظه ای تفاوت در مبلغ، زمان بندی و ریسک جریانهای نقدی آینده برای دوکامیون مورد معاوضه را در پی داشته باشد. بنابراین معامله فوق دارای محتوای تجاری است و شرکت باید از ارزش منصفانه به عنوان مبنای اندازه گیری دارایی تحصیل شده در معاوضه استفاده کند.

معاوضه داراییهای ثابت مشهود (داراییهای غیرپولی)

نخستین مطلبی که باید در معاوضه داراییهای ثابت مشهود مورد توجه قرار گیرد آن است که موضوعات حسابداری مطرح در رابطه با معاوضه تنها به معاوضه داراییهای ثابت مشهود غیر پولی باز میگردد. منظور از داراییهای غیر پولی، داراییهایی است که بازیافت آنها بر اساس مبالغ قراردادی و ثابت قابل تعیین نیست وبنابراین، باگذشت زمان و تغییردر سطح قیمت ها، ارزش این گونه داراییها تغییر می کند؛ نمونه هایی از دارایی های ثابت مشهو دغیر پولی عبارتند از: زمین، ساختمان و تأسیسات، تجهیزات و ماشین آلات، وسائط نقلیه و اثاثیه.

ثبت حسابداری معاوضه داراییهای ثابت مشهوداز آنجا که بازیافت داراییهای غیر پولی، با دشواری و عدم اطمینان همراه است. ثابت و قابل تعیین نیست، حال آنکه داراییهای پولی ارزش قراردادی مشخصی دارند. بنابراین، در معاوضه دو دارایی پولی با یکدیگر یا معاوضه یک دارایی غیر پولی با یک دارایی پولی، پیچیدگی و ابهام چندانی وجود ندارد، زیرا ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده و دارایی واگذار شده به راحتی قابل تعیین است و سود (زیان) معاوضه به سهولت محاسبه شده و در دفاتر ثبت میشود. از مبحث بالا یک نکته دیگر مشخص می شود؛ به این ترتیب که در زمان معاوضه دو دارایی، دارایی تحصیل شده باید به ارزش منصفانه در دفاتر ثبت شود. براساس استاندارد حسابداری شماره ۱۱  معاوضه داراییهای ثابت مشهود بر مبنای ارزش منصفانه دارایی واگذار شده یا ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده، هر کدام با وضوح بیشتری قابل تعیین است، به حساب منظور میشود. استفاده از ارزش منصفانه در حسابداری معاوضه دارایی ها به این معنا است که شرکتهای معاوضه کننده باید سودیازیان ناشی ازمعاوضه رادر دفاتر خود شناسایی کنند. سودیازیان معاوضه ازتفاوت بین ارزش منصفانه دارایی واگذار شده با ارزش دفتری (بهای تمام شده به کسر استهلاک انباشته) همان دارایی تعیین میشود. به این ترتیب یکی از سه حالت زیر رخ خواهدداد.

شناسایی سود معاوضه دارایی→ ارزش دفتری دارایی واگذارشده < ارزش منصفانه دارایی واگذارشده 

شناسایی زیان معاوضه دارایی → ارزش دفتری دارایی واگذارشده >ارزش منصفانه دارایی واگذار شده 

عدم وجودسود(زیان) معاوضه دارایی→ ارزش دفتری دارایی واگذارشده = ارزش منصفانه دارایی واگذارشده 

بنابراین، شرط لازم برای شناسایی سود یا زیان معاوضه، وجود تفاوت در ارزش منصفانه و ارزش دفتری دارایی واگذار شده است و ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده نشان دهنده سود یازیان معاوضه نیست

مفهوم محتوای تجاری

در اغلب موارد، معاوضه دو دارایی غیر مشابه به معنی وجود تفاوت در وضعیت دارایی تحصیل شده با دارایی واگذار شده است. بنابراین معاوضه دارایی دارای محتوای تجاری است. چنانچه معامله دارای محتوای تجاری باشد، مبنای اندازه گیری دارایی تحصیل شده در معاوضه داراییهای غیر پولی ارزش منصفانه است. یک معاوضه در صورت تحقق شرایط زیر محتوای تجاری دارد:

این مطلب را هم بخوانید:  هزینه های ظرفیت...! را مدیریت کنید (بخش اول)

الف) وضعیت (ریسک، زمان بندی و مبلغ) جریانهای نقدی آتی دارایی تحصیل شده با وضعیت جریانهای نقدی آتی دارایی واگذار شده متفاوت باشد، یا

ب) ارزش اقتصادی بخشی از عملیات واحد تجاری که تحت تاصیر معاوضه است در نتیجه این معاوضه تغییر کند و

ج) تفاوتی که در بند الف و ب گفته شد نسیت به ارزش منصفانه داراییهای معاوضه شده با اهمیت باشد.

برای مثال فرض کنید شرکت کاج در یک معامله تعدادی از تجهیزات تولیدی خود را یا یک قطعه زمین شرکت تندباد معاوضه می‌کند. براساس پیش بینی مدیریت، زمان بندی، مبلغ و ریسک جریانهای نقدی ناشی از زمین به احتمال زیاد به میزان قابل توجهی متفاوت از جریانهای نقدی ناشی از تجهیزات خواهد بود. در نتیجه هر دو شرکت در وضعیتهای اقتصادی متفاوتی قراردارند. بنابراین این معامله دارای محتوای تجاری است و شرکتها سود و زیان معاوضه را شناسایی می‌کنند. در واقع اگر معاوضه دارای محتوای تجاری باشد سود یا زیان بلافاصله شناسایی می‌شود.

 

معاوضه با فرض زیان

اگر معاوضه دارای محتوای تجاری باشد و شرکت در نتیجه معاوضه دارایی ثابت مشهود متحمل زیان شود بلافاصله باید آن را شناسایی کند زیرا داراییها نباید به مبلغی بیش از معادل قیمت نقد آنها ارزیابی شوند. اگر زیان به موقع شناسایی نشود باعث می‌شود داراییها بیش از واقع ارزیابی شوند.

 

مثال معاوضه دارای محتوای تجاری در حالت زیان

فرض کنید شرکت آپادانا ماشین آلات قدیمی خود را با ماشین آلات جدید شرکت نهال معاوضه می‌کند. بهای تمام شده ماشین قدیمی مبلغ ۱،۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال، استهلاک انباشته ۴۰۰،۰۰۰،۰۰۰ریال وارزش منصفانه ۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰ریال است. قیمت صورتحساب برای ماشین جدید ۱،۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰ریال و مبلغ مورد توافق برای ماشین آلات قدیمی ۹۰۰،۰۰۰،۰۰۰ریال است. میخواهیم ثبت حسابداری در شرکت آپادانا و سود و زیان معاوضه را بدانیم.

محاسبه بهای تمام شده ماشین آلات جدید مبلغ-ریال
قیمت صورتحساب ماشین آلات جدید ۱،۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰
کسرشود: مبلغ مورد توافق برای ماشین آلات قدیمی (۹۰۰،۰۰۰،۰۰۰)
مبلغ قابل پرداخت به صورت نقد ۷۰۰،۰۰۰،۰۰۰
ارزش منصفانه ماشین آلات قدیمی ۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰
بهای تمام شده ماشین آلات جدید ۱،۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰

 

این مطلب را هم بخوانید:  ازمناسب ترین سيستم و روش هزينه يابي محصولات كشاورزي چه میدانید؟

دفاتر شرکت آپادانا 

 

شرح بدهکار بستانکار
ماشین آلات جدید ۱،۳۰۰،۰۰۰،۰۰۰
استهلاک انباشته ماشین آلات ۴۰۰،۰۰۰،۰۰۰
زیان معاوضه ۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰
ماشین آلات ۱،۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰
موجودی نقد ۷۰۰،۰۰۰،۰۰۰
بابت معاوضه ماشین آلات و پرداخت وجه نقد

 

ارزش دفتری ماشین قدیم – ارزش منصفانه ماشین قدیم=زیان معاوضه

ریال ۲۰۰،۰۰۰،۰۰۰-=۶۰۰،۰۰۰،۰۰۰-۸۰۰،۰۰۰،۰۰۰

 

معاوضه با فرض سود

در حالتی که معاوضه داراییهای ثابت مشهود محتوای تجاری دارد و سود تحقق می یابد بهای تمام شده دارایی تحصیل شده در معاوضه به ارزش منصفانه دارایی واگذار شده ثبت و سود بلافاصله شناسایی می‌شود. شرکت برای ثبت بهای تمام شده دارایی تحصیل شده تنها در صورتی از ارزش منصفانه دارایی تحصیل شده استفاده می‌کند که واضح تر و معتبرتر از ارزش منصفانه دارایی واگذار شده باشد.

 

مثال معاوضه داراییهای ثابت مشهود (داراییهای غیرپولی)

شرکت جهان پرداز و شرکت صبا الکترونیک قصد دارند زمین و تجهیزاتی را با مشخصات زیر با یکدیگر معاوضه کنند. فرض میکنیم معاوضه محتوای تجاری دارد.

دفاتر شرکت جهان پرداز

برای شرکت جهان پرداز ارزش دفتری زمین واگذار شده ۱۰،۰۰۰،۰۰۰ ریال و ارزش منصفانه آن ۲۸،۵۰۰،۰۰۰ ریال است از آنجا که «ارزش دفتری دارایی < ارزش منصفانه دارایی واگذار شده»، و مبلغ ۲،۰۰۰،۰۰۰ ریال بطور نقد دریافت کرده است. تجهیزات تحصیل شده نیز در دفاتر به ارزش منصفانه دارایی واگذار شده، پس از تعدیل (کسر) بابت سرک نقدی دریافت شده، ثبت خواهد شد. به این ترتیب، ارزش تجهیزات دردفاتر شرکت جهان پرداز به مبلغ ۲۶،۵۰۰،۰۰۰ ریال ثبت خواهد شد.

سرک نقدی دریافت شده-ارزش منصفانه دارایی قدیم=ارزش منصفانه دارایی جدید

ارزش دفتری دارایی قدیم – ارزش منصفانه دارایی قدیم=سود و زیان ناشی از معاوضه

سرک نقدی دریافت شده –  ارزش منصفانه زمین = بهای تمام شده تجهیزات تحصیل شده

۲۶،۵۰۰،۰۰۰ ریال=۲،۰۰۰،۰۰۰-۲۸،۵۰۰،۰۰۰

شرح بدهکار بستانکار
تجهیزات ۲۶،۵۰۰،۰۰۰
وجوه نقد ۲،۰۰۰،۰۰۰
زمین ۱۰،۰۰۰،۰۰۰
 سود معاوضه زمین و تجهیزات ۱۸،۵۰۰،۰۰۰
بابت ثبت معاوضه زمین و تجهیزات  

سود معاوضه برابر با تفاوت ارزش منصفانه دارایی قبلی و مبلغ دفتری آنهاست.

 

دفاتر شرکت صبا الکترونیک

برای شرکت صبا الکترونیک  ارزش منصفانه تجهیزات ۲۲،۰۰۰،۰۰۰ ریال است. و بهای تمام شده و استهلاک انباشته به ترتیب مبلغ ۳۳،۰۰۰،۰۰۰ و ۵،۰۰۰،۰۰۰ ریال می باشد و مبلغ ۳،۰۰۰،۰۰۰ ریال پرداخت کرده است سود و یا زیان حاصل از معاوضه را تعیین نمایید.

سرک نقدی پرداخت شده+ارزش منصفانه دارایی قدیم=ارزش منصفانه دارایی جدید

(سرک نقدی پرداخت شده + ارزش منصفانه تجهیزات) =بهای تمام شده زمین تحصیل شده (صبا الکترونیک )

۲۵،۰۰۰،۰۰۰=۲۲،۰۰۰،۰۰۰+۳،۰۰۰،۰۰۰

 

شرح بدهکار بستانکار
زمین ۲۵،۰۰۰،۰۰۰
استهلاک انباشته ۵،۰۰۰،۰۰۰
زیان معاوضه تجهیزات با زمین ۶،۰۰۰،۰۰۰
تجهیزات ۳۳،۰۰۰،۰۰۰
وجه نقد ۳،۰۰۰،۰۰۰ 
بابت ثبت معاوضه زمین و تجهیزات  

بابت ثبت معاوضه زمین و تجهیزات

شناسایی سود یا زیان در دفاتر یکی از طرفین معاوضه مستقل از شناسایی سود یازیان دردفاتر طرف دیگر معاوضه است. در حالی که شرکت (جهان پرداز) ۱۸،۵۰۰،۰۰۰ ریال ریال سود حاصل از معاوضه شناسایی کرده است شرکت (صبا الکترونیک) ۶،۰۰۰،۰۰۰ ریال زیان شناسایی کرده است. درمعاوضه داراییها ممکن است هردو طرف سودیازیان شناسایی کنند ویا سایر حالتهای ممکن دیگر مانند شناسایی سود یا زیان توسط یکی از طرفین و عدم شناسایی سود یا زیان توسط طرف دیگر روی دهد. از آنجا که مبنای شناسایی سود یا زیان معاوضه تفاوت ارزش منصفانه دارایی واگذار شده با ارزش دفتری همان دارایی (دارایی واگذار شده) است، شناسایی یاعدم شناسایی سود یا زیان توسط یکی از طرفین معاوضه به شناسایی یا عدم شناسایی سود یا زیان معاوضه توسط طرف دیگر معاوضه ارتباطی ندارد.

 

این مطلب را هم بخوانید:  دانلود رایگان ثبت های استاندارد پیمانکاری

معاوضه محتوای تجاری ندارد

زمانی که معاوضه فاقد محتوای تجاری است، سود معاوضه صرف کاهش بهای تمام شده دارایی جدید می‌شود و طی دوره‌های استفاده از دارایی از طریق کاهش هزینه استهلاک (درصورت وجود) و باقیمانده آن در زمان واگذاری دارایی شناسایی می‌شود.

وجه نقد پرداخت شده + ارزش دفتری دارایی قدیم=بهای دارایی جدید

وجه نقد دریافت شده – ارزش دفتری دارایی قدیم=بهای دارایی جدید

 

معاوضه دارایی نامشهود

دارایی از ارکان اصلی معادله حسابداری است. معادله ای که در آن با ترکیب بدهی ها و حقوق صاحبان سهام برابری و نابرابری حسابها مشخص می شود. در روند اجرای کار حسابداری ممکن است مدیریت تصمیم به تغییر، خرید یا معاوضه دارایی های خود داشته باشد.  این مورد هم مانند هر عمل دیگری نیاز به اجرای اصول و استاندارد های حسابداری دارد.  دارایی ها با توجه به ماهیت خود امکان معاوضه با شرایط خاص خود را دار د. مثالی که در قالب یک فیلم آموزشی برای شما مطرح شده است نمونه ای از معاوضه دارایی های نامشهود است.

دارایی نامشهود طبق تعریفی که دارند به آن دسته از دارایی هایی اطلاق می شوند که شاید قابل رویت نیستند اما به دلیل ارزش بالایی که برای مجموعه به همراه دارد باید در ترازنامه ارزش گذاری و ثبت شود. این دارایی ها هم همانند دیگر دارایی ها امکان هرگونه تغییر را دارد. مثال زیر برای شما مطرح می شود تا شما بتوانید مطلب معاوضه داراییهای مشابه را به راحتی درک کنید.

شرکتی دارای یک نرم افزار اطلاعاتی می باشد و به دلایل کاری و تصمیمات مدیریتی لازم است تا نرم افزار خود را با نرم افزاری دیگر تعویض نماید. بابت این معاوضه اطلاعات زیر در دست قرار دارد:

بهای تمام شده نرم افزار قدیم ۵۰میلیون با استهلاک انباشته ۵میلیون و ارزش متعارف ۵۲میلیون که با نرم افزار جدیدی به بهای تمام شده ۵۸میلیون و استهلاک انباشته ۶میلیون و ارزش منصفانه ۵۱میلیون .

از بابت این نرم افزار شرکت ۱میلیون نیز اضافه پرداخت کرده است چرا که نرم افزار به ارزش حال حاضر باید ثبت گردد. طبق اطلاعاتی که وجود دارد نحوه ثبت حسابداری رویداد مذکور در فیلم زیر توسط سرکار خانم دکتر ابراهیمی توضیح داده شده است.

این فیلم بخشی از آموزش های حسابداری پایه و کاربردی حسابداری تیم پرشین حساب است. این نمونه آموزش ها در  آپارات پرشین حساب به نشانی www.aparat.com/persianhesab  به صورت گسترده قرار دارد. اگر احساس میکنید در بخشی از امور اجرایی حسابداری  نیاز به آموزش دارید  فقط کافیست درخواست خود را برای ما ارسال نمایید تا در همان مورد برایتان مطالب و فیلم های آموزشی تیم پرشین حساب را ارسال نماییم. به این منظور از فرم زیر استفاده کنید و در یک جمله نکاتی که تمایل به یادگیری در آن را دارید بیان نمایید. لطفا نام کارشناس سایت( مرضیه خیری ) را در متن خود لحاظ فرمایید تا روند بررسی درخواست شما سریع تر انجام گیرد. با تشکر فراوان از شما عزیزان .

 

ارتباط با ما

 

https://persianhesab.com/amoozesh/full-accounting-tax/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


بنر همکاری با ما
بنر اینستاگرام
بنر سوالات تخصصی
دانلود رایگان کتاب چگونه از حسابداری در مسیر تهران اصفهان به ۸ میلیون تومان درآمد رسیدم؟
بنر دانلود رایگان فیلم‌های آموزشی
بنر دانلود رایگان جدیدترین جدول حقوق و دستمزد
بنر تولید محتوا
بنر کانال تلگرام