نحوه استفاده از گزارش حسابرس در امور حسابداری (قسمت سوم)

3
329 بازدید

اگر قسمت های اول و دوم این مطلب را مطالعه کرده باشید، با گزارش حسابرس، الزامات آن، انواع اظهارنظر حسابرس و زمان و معیار صدور اظهارنظر آشنا شده اید. در این قسمت با تکیه بر پژوهش انجام شده بر روی اظهارنظرهای ارائه شده توسط حسابرسان قصد داریم پرتکرارترین موضوعات مندرج در بندهای شرط گزارش حسابرس را تشریح نماییم.

شماره ۱: موضوع مالیات عملکرد، حقوق و تکلیفی

این نوع بندها از نمونه موضوعات عدم توافق حسابرس با مدیریت است. برای مثال رسیدگی مالیاتی سال ۹۶ و صدور برگ تشخیص در سال آینده یعنی سال ۹۷ صورت میگیرد. تجربه ثابت کرده که در اغلب موارد مبلغ مالیات برگ تشخیص از مبلغ ابرازی در اظهارنامه بیشتر است.

در این صورت دو حالت پیش می آید: اول اینکه شرکت نسبت به برگ تشخیص تمکین نماید و مابه التفاوت مبلغ را شناسایی و پرداخت نماید. دوم اینکه نسبت به برگ تشخیص اعتراض نموده و در هیئت های حل اختلاف پیگیری نماید. در این حالت اگر فرایند رسیدگی به سال آینده موکول شود، حسابرس موضوع را بررسی می نماید. با توجه به روند سالهای گذشته و همچنین ادعاهای شرکت، حسابرس درخصوص اخذ ذخیره کافی و اضافه بر ذخیره موجود و یا عدم نیاز به اخذ ذخیره اضافی تصمیم میگیرد. در صورتی که حسابرس به این نتیجه برسد که اخذ ذخیره لازم است و مدیریت ذخیره شناسایی نکند، در صورتی که مبلغ از نظر حسابرس با اهمیت باشد (در قسمت اول در مورد اهمیت صحبت کردیم) به صورت بند شرط در گزارش حسابرس درج می شود.

مثال از بند مالیات عملکرد

بابت مالیات بر عملکرد سال ۱۳۹۵ و دوره مالی مورد گزارش بدلیل زیان ابرازی ذخیره ای در حسابها منظور نگردیده است. هر چند تعدیل حسابها از بابت کسری ذخیره مالیات ضرورت دارد، لیکن تعیین تعدیلات مورد لزوم منوط به اظهارنظر قطعی اداره امور مالیاتی مربوط می باشد.

شماره ۲: عدم دریافت پاسخ تاییدیه های ارسالی

این نوع بندها از نمونه موضوعات محدودیت در رسیدگی حسابرس است. ارسال تاییدیه یکی از روش های رسیدگی در حسابرسی است. ارسال تاییدیه در حسابرسی معمولا برای بدهکاران و بستانکاران جهت اثبات مانده بدهی یا طلب، سرمایه پذیران جهت اثبات مبلغ سرمایه گذاری و بانک ها جهت اثبات مانده وجه نقد و مانده تسهیلات دریافتی می باشد. اگر مبلغ تاییدیه های واصل نشده از سطح اهمیت تعیین شده حسابرس بیشتر باشد و حسابرس از سایر روش ها نتواند مانده یک حساب را اثبات کند، این موضوع بصورت یک بند شرط در گزارش حسابرس درج می شود.

مثال از بند تاییدیه

پاسخ تاییدیه های درخواستی در خصوص دریافتنی های تجاری و غیرتجاری به مبلغ … میلیارد ریال تا تاریخ این گزارش واصل نشده است. با توجه به مراتب فوق آثار مالی ناشی از تعدیلات احتمالی که در صورت دریافت پاسخ تاییدیه های واصل نشده بر صورتهای مالی ضرورت می یافت برای این موسسه مشخص نمی باشد.

شماره ۳: عدم ارائه اسناد و مدارک

این نوع بندها از نمونه موضوعات محدودیت در رسیدگی حسابرس است. همانطور که از تیتر هم مشخص است اگر حسابرس در خصوص موضوعی از مدیریت درخواست اسناد و مدارک مرتبط را داشته باشد و مدیریت از ارائه اسناد و مدارک سرباز زند و حسابرس از سایر روش ها هم نتواند موضوع را ثابت نماید و مقدار آن هم از سطح اهمیت تعیین شده تجاوز نماید، موضوع مذکور بصورت بند شرط در گزارش حسابرس درج می گردد.

مثال از بند عدم ارائه اسناد و مدارک

همانطوریکه دریادداشت توضیحی … صورتهای مالی منعکس می‌باشد، سرقفلی ترکیبی، جمعاً بمبلغ … میلیارد ریال (ارزش دفتری مبلغ … میلیارد ریال)، مربوط به تفاوت بهای تمام شده و ارزش ویژه سرمایه‌گذاری در زمان تحصیل در شرکت های مذکور می‌باشد. بموجب استانداردهای حسابداری، سرقفلی ترکیبی می‌بایست با در نظر گرفتن ارزش منصفانه خالص دارائیهای شرکتهای سرمایه‌پذیر در زمان تحصیل محاسبه و در حسابها اعمال گردد. مضافاً سهم اقلیت نیز براساس ارزش منصفانه خالص دارائیهای قابل تشخیص واحدهای تجاری فرعی در تاریخ تحصیل، محاسبه نگردیده است. با توجه به مراتب فوق،هر چند صورتهای مالی در پایان سال مالی نیاز به تعدیلاتی داشته لیکن بدلیل عدم دسترسی به اسناد، مدارک و اطلاعات کافی، تعیین تعدیلات مورد نیاز از این بابت و آثار ناشی از آن برصورتهای مالی تلفیقی گروه، برای این موسسه امکان پذیر نمی‌باشد.

شماره ۴: ذخیره مطالبات مشکوک الوصول

این نوع بندها از نمونه موضوعات عدم توافق حسابرس با مدیریت است. درخصوص محاسبه ذخیره مطالبات مشکوک الوصول چند روش متداول وجود دارد که با توجه به نوع صنعت، فعالیت عملیاتی، مشتریان و … یکی از این روش ها استفاده می شود.

در ایران به دلیل وجود محدودیت در قبول هزینه مطالبات در قانون مالیات های مستقیم (ماده ۱۴۸) معمولا شرکت ها در این خصوص ملاحظات سخت گیرانه تری دارند. به صورتی که معمولا تا عدم توانایی شرکت در وصول مطالبات محرز نگردد شرکت ذخیره ای شناسایی نمیکند. حسابرس با بررسی و تحلیل جدول تجزیه سنی مطالبات و مدنظر قرار دادن سایر موارد درخصوص لزوم اخذ ذخیره تصمیم می گیرد. اگر به نظر حسابرس اخذ ذخیره ضروری باشد و مدیریت از شناسایی ذخیره خودداری نماید، با توجه به سطح اهمیت می تواند بصورت بند شرط درگزارش حسابرس درج شود.

مثال از بند ذخیره مطالبات مشکوک الوصول

وصول مطالبات تجاری با تأخیر صورت می گیرد و دوره وصول مطالبات در دوره مالی مورد گزارش به ۳۳۰ روز (دوره مشابه سال مالی قبل ۲۳۶ روز) افزایش یافته و عمده چک های دریافتی از مشتریان به دلیل عدم وجود موجودی وصول نگردیده بطوریکه مانده حساب اسناد دریافتنی در پایان دوره مالی مورد گزارش (یادداشت توضیحی … صورتهای مالی) شامل مبلغ … میلیارد ریال چک های سر رسید گذشته بوده که اقدامات انجام شده به منظور وصول آن به نتیجه نهایی نرسیده است. با توجه به مراتب فوق احتساب ذخیره مطالبات مشکوک الوصول از این بابت ضروری است، لیکن تعیین میزان آن برای این موسسه میسر نگردیده است.

شماره ۵: حسابهای راکد و سنواتی

این نوع بندها از نمونه موضوعات عدم توافق حسابرس با مدیریت است. در حالتی که مانده برخی حسابها مانند حسابهای دریافتنی و پرداختنی، دارایی های در جریان تکمیل، پیش دریافتها و موجودی ها طی یک یا چند سال راکد باشد، حسابرس دلیل این امر را از مدیریت جویا می شود.

در صورتی که دلیل قانع کننده ای وجود نداشته باشد حسابرس از مدیریت می خواهد که مانده های راکد تعیین تکلیف شوند. مثلا چنانچه برخی اقلام انبار طی چند سال اخیر راکد باشند، احتمالا دیگر قابل استفاده نبوده و لازم است که ذخیره کاهش ارزش موجودی مواد و کالا شناسایی شود. مثال دیگر اینکه اگر مانده یک حساب دریافتنی طی چند سال راکد است احتمال غالب بر مشکوک الوصول بودن آن و شناسایی ذخیره مطالبات مشکول الوصول لازم باشد. چنانچه مدیریت از اصلاح و تعیین تکلیف حسابهای مزبور خودداری نماید، با توجه به سطح اهمیت می تواند بصورت بند شرط در گزارش حسابرس درج شود.

مثال از بند حسابهای راکد و سنواتی

تعداد زیادی از حسابهای بانکی شرکت اصلی و بعضاً در شرکتهای گروه، راکد و سنواتی هستند، ضمن اینکه بر اساس تائیدیه های دریافتی از بانکها، آخرین تغییرات صاحبان امضای مجاز به بانکهای مذکور اعلام نشده است. مضافاً سررسید تسهیلات دریافتی از بانکها منقضی گردیده و شرکت موفق به تمدید قراردادهای مذکور نشده است.

توجه: هرکدام از این بندهای شرط حسب مورد و با توجه به با اهمیت بودن و یا اساسی بودن موضوع سبب مشروط شدن گزارش و یا مردود شدن و یا عدم اظهارنظر حسابرس می شود.

 

یک گزارش واقعی (مشروط)

گزارش حسابرسی مستقل
به مجمع عمومی عادی صاحبان سهام شرکت نمونه (سهامی عام)
گزارش نسبت به صورتهای مالی

۱-صورتهای مالی شرکت نمونه شامل ترازنامه به تاریخ ۲۹ اسفند ماه سال … و صورتهای سود و زیان، سودوزیان جامع و جریان وجوه نقد برای سال منتهی به تاریخ مزبور و یادداشتهای توضیحی ۱ تا… توسط موسسه حسابرسی شده است.

مسئولیت هیئت مدیره در قبال صورتهای مالی

۲-مسئولیت تهیه صورتهای مالی یاد شده طبق استانداردهای حسابداری با هیئت مدیره شرکت است،این مسئولیت شامل طراحی ،اعمال و حفظ کنترل های داخلی مبوط به تهیه صورتهای مالی است به گونه ای که این صورتهای عاری از تحریف با اهمیت ناشی از تقلب یا اشتباه باشد.

مسئولیت حسابرس

۳-مسئولیت این موسسه ،اظهار نظر نسبت به صورتهای مالی یادشده براساس حسابرسی انجام شده طبق استانداردهای حسابرسی است.استانداردهای مزبور ایجاب میکند این موسسه الزامات آیین رفتار حرفه ای را رعایت و حسابرسی را به گونه ای برنامه ریزی و اجرا کند که از نبود تحریف با اهمیت در صورتهای مالی ،اطمینان معقول کسب شود.
حسابرسی شامل اجرای روشهایی برای کسب شواهد حسابرسی درباره مبالغ ودیگر اطلاعات افشا شده در صورتهای مالی است. انتخاب روش های حسابرسی به قضاوت حسابرس،از جمله ارزیابی خطرهای تحریف با اهمیت صورتهای مالی ناشی از تقلب یا اشتباه ،بستگی دارد.برای ارزیابی این خطرها،کنترلهای داخلی مربوط به تهیه و ارائه صورتهای مالی به منظور طراحی روشهای حسابرسی مناسب شرایط موجود و نه به قصد اظهارنظر نسبت به اثربخشی کنترلهای داخلی واحد تجاری ،بررسی میشود.
حسابرسی همچنین شامل ارزیابی مناسب بودن رویه های حسابداری استفاده شده و معقول بودن برآوردهای حسابداری انجام شده توسط هیئت مدیره ونیز ارزیابی کلیت ارائه صورتهای مالی است.
این موسسه اعتقاد دارد که شواهد حسابرسی کسب شده ،برای اظهارنظر نسبت به صورتهای مالی،کافی است.

مبانی اظهار نظر مشروط

۴-پاسخ تائیدیه های ارسالی در خصوص مبلغ ۷۸۵ر۲۵۰ میلیون ریال از مانده سرفصل طلب از شرکتهای گروه و سایر حسابها و اسناد دریافتنی و همچنین تعدادی از شعب بانکهای طرف حساب شرکت اصلی و شرکتهای گروه تا تاریخ تنظیم این گزارش واصل نگردیده است.

۵-رویدادهای مالی ثبت شده ناشی از عملیات واریز و برداشت وجه از یک فقره حساب بانکی در شرکت سرمایه گذاری … با گردش بدهکار و بستانکار هر یک به میزان ۵۴/۱ میلیارد ریال در رابطه با واریز و برداشت وجوه از حساب فوق (طی سنوات قبل ) عمدتا در رابطه با شرکتهای گروه در تاریخ … در حسابهای شرکت فوق، ثبت گردیده، لیکن اسناد و مدارک کافی مبنی بر تایید صحت ثبت های یاد شده در اختیار این موسسه قرار نگرفته است و لذا اظهار نظر نسبت به تعدیلات انجام شده در این رابطه امکان پذیر نمی باشد.

۶-در شرکتهای گروه مبلغ ۶۵۲ر۲۲۶ میلیون ریال اقلام راکد و نقل از سنوات قبل مربوط به سرفصل حسابها و اسناد دریافتنی می باشد که در این خصوص ذخیره ای به میزان ۷۸۰ر۹۶ میلیون ریال در حسابها لحاظ شده است. هر چند براساس بررسیهای انجام شده، احتساب ذخیره مناسبتری از این بابت در حسابها ضروری می باشد لیکن بدلیل عدم دسترسی به اسناد و مدارک کافی، تعیین میزان ذخیره لازم و اثرات آن بر صورتهای مالی مورد گزارش مشخص نمی باشد.

۷-قراردادهای منعقده با بانکهای شرکت … در ارتباط با مانده تسهیلات دریافتی به نام شرکت … می باشدکه با توجه به توافقات فیمابین، تسویه آن می بایست از طریق شرکت مذکور صورت پذیرد. بر مبنای مفاد قراردادهای مذکور هزینه های تامین مالی و جرائم متعلقه تا پایان سال مالی قبل مبلغ ۶۶۷ر۲۱ میلیون ریال و هزینه های سود و کارمزد سال جاری به مبلغ ۰۹۳ر۹ میلیون ریال کمتر در حسابها منظور شده است. در صورت اصلاح حسابها از این بابت، زیان سال جاری بمبلغ ۰۹۳ر۹ میلیون ریال افزایش و زیان انباشته در ابتدای سال و مانده تسهیلات مالی دریافتی به ترتیب به مبالغ ۶۶۷ر۲۱ میلیون ریال و ۷۶۰ر۳۰ میلیون ریال افزایش خواهد یافت.

اظهار نظر مشروط

۸-به نظر این مؤسسه، به استثنای آثار احتمالی موارد مندرج در بندهای ۴ تا ۶ و همچنین آثار موارد مندرج در بند ۷ ،صورتهای مالی یاد شده در بالا، وضعیت مالی شرکت نمونه (سهامی عام) در تاریخ ۲۹ اسفند … و عملکرد مالی و جریانهای نقدی آن را برای سال مالی منتهی به تاریخ مزبور، از تمام جنبه های با اهمیت، طبق استانداردهای حسابداری، به نحو مطلوب نشان می دهد.

نکته: جهت آشنایی و مشاهده گزارشات بیشتر می توانید به سامانه اطلاع رسانی ناشران کدال مراجعه بفرمایید.

 

3 دیدگاه‌ها

  1. خیلی عالی بود ممنونم ، اگر ممکنه چکیده ای از استانداردهای حسابداری و حسابرسی رو در سایت قرار بدین ، اگر با همین زبان ساده و به صورت خلاصه در دسترس باشه خیلی کارایی داره ، با تشکر .

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید