چگونه کنترلهای داخلی گزارشگری مالی تاییدیه می گیرند؟

0
947

internal-control-review-620x195-20131210

رهنمود اظهارنظر حسابرس مستقل نسبت به کنترلهای داخلی حاکم بر گزارشگری مالی

در راستای حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران، پیشگیری از وقوع تخلفات و نیز ساماندهی و توسعه بازار شفاف و منصفانه اوراق بهادار طبق بندهای ۸، ۱۱ و ۱۸ ماده ۷ قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران، “دستورالعمل کنترل‌های داخلی ناشران پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران” در تاریخ ۱۶/۰۲/۱۳۹۱ به تصویب هیئت‌مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار رسید. مطابق ماده ۱۲ دستورالعمل «هیئت‌مدیره شرکت باید سیستم کنترل‌های داخلی را با توجه به چارچوب کنترل‌های داخلی ذکر شده در فصل دوم دستورالعمل، حداقل به‌طور سالانه بررسی و نتایج آن را در گزارشی تحت عنوان “گزارش کنترل‌های داخلی” درج و افشا نماید». همچنین بر اساس ماده ۱۷ دستورالعمل «حسابرس مستقل شرکت موظف است در گزارش خود به مجمع عمومی صاحبان سهام در خصوص استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های‌داخلی مناسب و اثربخش توسط شرکت، با توجه به چارچوب کنترل‌های داخلی ذکر شده در فصل دوم دستورالعمل، اظهارنظر کند. علاوه بر این در صورتی که نقاط ضعف بااهمیتی در سیستم کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت وجود داشته باشد ولی در “گزارش کنترل‌های داخلی” هیئت مدیره افشا نشده باشد یا افشای آن ناقص باشد، این موضوع باید در گزارش حسابرس تصریح و نسبت به اثرات آن بر دستیابی شرکت به اهداف تعیین‌شده موضع‌گیری شود.» در این رابطه نکات قابل توجه به شرح زیر می‌باشد:

۱- با توجه به اهمیت کنترل‌های داخلی اثربخش در سلامت گزارشگری مالی و شفافیت اطلاعاتی شرکت‌ها، ضرورت کسب شناخت از سیستم کنترل‌های داخلی و بررسی و ارزیابی آن در تعداد زیادی از استاندارهای حسابرسی مورد تاکید و توجه قرار گرفته است که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

– کسب شناخت از کنترل­های داخلی: استاندارد حسابرسی ۳۱۵ با عنوان «شناخت واحد مورد رسیدگی و محیط آن و برآورد خطرهای تحریف با اهمیت»

 

این تابستون، شب عید حسابدارهاست! اگر می‌خواهید سهمتون رو از این بازار بگیرید، حتما این ویدئو رو ببینید:

– اجزای کنترل‌های داخلی: پیوست ۲ استاندارد حسابرسی ۳۱۵

– روشهای حسابرسی، کسب شواهد و آزمون کنترل‌ها: استاندارد حسابرسی ۳۳۰ با عنوان «روشهای حسابرسی در برخورد با خطرهای برآوردی»، استاندارد حسابرسی ۵۰۰ با عنوان «شواهد حسابرسی»، و استاندارد حسابرسی ۵۳۰ با عنوان «نمونه‌گیری در حسابرسی و سایر روش­های انتخاب اقلام برای آزمون»

– کنترلهای واحد تجاری بر روابط و معاملات با اشخاص وابسته: استاندارد حسابرسی ۵۵۰ با عنوان «اشخاص وابسته»

– کنترل داخلی در حسابرسی صورت‌های مالی گروه: استاندارد حسابرسی ۶۰۰ با عنوان «ملاحظات ‌خاص در حسابرسی ‌صورت‌های ‌مالی گروه»[۱]

– نشانه­های ضعف­ در کنترل داخلی: استاندارد حسابرسی ۲۴۰ و استاندارد حسابرسی ۳۳۰[۲]

– مستندسازی: استاندارد حسابرسی ۳۱۵ و استاندارد حسابرسی ۳۳۰

۲- همانگونه که ملاحظه می‌شود، طبق استانداردهای حسابرسی به شرح فوق، کسب شناخت و بررسی سیستم کنترل‌های داخلیِ شرکت مورد رسیدگی ضروری بوده‌ و “نحوه” ارزیابی کنترل‌های داخلی و روش‌های آزمون کنترل‌ها و … در استانداردهای موجود مشخص شده است و به همین منظور نیز فرم‌های ارزیابی و پرسشنامه‌های مربوطه توسط سازمان حسابرسی، جامعه حسابداران رسمی و برخی موسسات حسابرسی تهیه شده است.

۳- مهمترین موضوعی که می‌بایست مدنظر قرار گیرد آن است که اگر چه هدف از ارزیابی کنترل‌های داخلی، طبق استانداردهای حسابرسی “شناسایی انواع تحریف‌های بالقوه، ارزیابی عوامل مؤثر بر خطرهای تحریف با اهمیت و طراحی ماهیت، زمانبندی اجرا و میزان روشهای حسابرسی لازم” است، در حالیکه طبق دستورالعمل کنترل‌های داخلی، هدف از این ارزیابی، علاوه بر موارد مذکور، اظهارنظر نسبت به کنترل‌های داخلی و اعلام نقاط ضعف با اهمیت آن می‌باشد؛ با این حال، نحوه شناخت و ارزیابی کنترل‌های داخلی و شیوۀ اجرای کار مشابه است.

این مطلب را هم بخوانید:  راز پر فروش شدن + دانلود رایگان ۶۰ صفحه اول کتاب صفرتاصد مالیات

۴- مطابق با بند ب ماده ۹ دستورالعمل موسسات حسابرسی معتمد سازمان بورس و اوراق بهادار (مصوب ۱۷/۱۱/۹۰ شورای عالی بورس)، موسسات حسابرسی معتمد سازمان مکلفند در گزارش‌های حسابرسی، صریحا نسبت به رعایت ضوابط و مقررات سازمان بورس اظهارنظر نمایند. همچنین طبق دستورالعمل کنترل‌های داخلی، حسابرس مستقل شرکت موظف است در گزارش خود به مجمع عمومی صاحبان سهام نسبت به استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش حاکم بر گزارشگری مالی توسط شرکت، اظهارنظر کند. در این خصوص، با توجه به بند ۳۰ استاندارد حسابرسی ۷۰۰ و همچنین مشابه با نحوۀ عمل حسابرس در خصوص رعایت سایر مقررات سازمان بورس‌ و اوراق بهادار، حسابرس باید اظهارنظر نسبت به سیستم کنترل‌های‌داخلی حاکم بر گزارشگری مالی را (با رعایت نکات قابل توجه به شرح پیوست) در بخش “گزارش در مورد سایر الزامات قانونی و مقرراتی” در گزارش نسبت ‌به صورت­های مالی ارائه کند، که بمنظور یکنواخت نمودن شیوه اظهارنظر حسابرس و گزارش‌های حسابرسی در بخش مزبور، نحوه اظهارنظر به‌شرح زیر می‌باشد:

گزارش در مورد سایر الزامات قانونی و مقرراتی

الف- در حالت عدم وجود ضعف بااهمیت:

کنترل­های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت در تاریخ ۲۹ اسفند ماه ۱×۱۳ طبق الزامات سازمان بورس و اوراق بهادار بررسی شده است. بر اساس بررسی انجام شده و با توجه به محدودیت­های ذاتی کنترل­های داخلی، این موسسه به مواردی حاکی از وجود نقاط ضعف با اهمیت کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی، طبق چارچوب فصل دوم دستورالعمل کنترل­های داخلی مصوب سازمان بورس و اوراق بهادار برخورد نکرده است.

ب- در حالت وجود نقاط ضعف بااهمیت:

کنترل­های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت در تاریخ ۲۹ اسفند ماه ۱×۱۳ طبق الزامات سازمان بورس و اوراق بهادار بررسی شده است. بر اساس بررسی انجام شده و با توجه به محدودیت­های ذاتی کنترل­های داخلی، به استثنای بندهای … تا …. زیر، این موسسه به مواردی حاکی از وجود نقاط ضعف با اهمیت کنترل­های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی، طبق چارچوب فصل دوم دستورالعمل کنترل‌های داخلی مصوب سازمان بورس و اوراق بهادار برخورد نکرده است.

………[۳]

[در صورتی که نقاط ضعف بااهمیتی در سیستم کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت وجود داشته باشد ولی در گزارش هیئت مدیره نسبت به کنترل­های داخلی افشا نشده باشد (یا افشای آن ناقص باشد) عبارت زیر درج گردد:]

بندهای … فوق در گزارش هیئت مدیره نسبت به کنترل­های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت بیان (به نحومناسب ارایه) نشده است.

پیوست

* الف- نکات قابل توجه در فرآیند حسابرسی کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی

۱- نحوه کسب شناخت از کنترل‌های داخلی و ارزیابی آن، بر اساس الزامات مقرر در استانداردهای حسابرسی و با استفاده از فرم‌های ارزیابی و پرسشنامه‌های مربوطه می‌باشد. همچنین، اجزای کنترل‌های داخلی که در پیوست ۲ استاندارد حسابرسی شماره ۳۱۵ به آنها اشاره شده بود، در فصل دوم دستورالعمل کنترل‌های داخلی نیز بیان گردیده است؛ و اظهارنظر حسابرس نسبت به استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های‌داخلی مناسب و اثربخش توسط شرکت، می‌بایست با توجه به چارچوب کنترل‌های داخلی ذکر شده در فصل دوم دستورالعمل، صورت گیرد.

۲- حسابرس باید به‌ منظور ایجاد مبنایی برای اظهارنظر خود نسبت به سیستم کنترل‌های داخلی حاکم برگزارشگری مالی، حسابرسی را چنان برنامه‌ریزی و اجرا کند که شواهد کافی و مناسب برای دست‌یابی به اطمینان معقول از وجود یا عدم وجود ضعف‌های بااهمیت به‌دست آورد. شایان ذکر است که اندازه، پیچیدگی و فرایندهای شرکت ممکن است روش‌های دستیابی شرکت به بسیاری از اهداف کنترلی را تحت تأثیر قرار دهد. دستیابی به اهداف کنترلی برای شرکتی کوچک و با پیچیدگی کمتر یا حتی شرکتی بزرگ و با پیچیدگی کمتر، ممکن است با شرکت‌های پیچیده‌تر متفاوت باشد.

این مطلب را هم بخوانید:  با انحلال یا اعلام عدم فعالیت برنده میشوید یا بازنده؟

۳- ضعف بااهمیت عبارت است از یک نارسایی، یا ترکیبی از نارسایی‌ها، در کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی به‌طوری که به واسطه آن، امکان معقولی وجود داشته باشد یک تحریف بااهمیت صورت‌های مالی سالانه یا میان‌دوره‌ای شرکت، پیش‌گیری نشود یا به موقع کشف نگردد. ضعف بااهمیت در کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی حتی هنگام نبود تحریف بااهمیت در صورت‌های مالی نیز می‌تواند وجود داشته باشد. یک نارسایی در کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی وقتی وجود دارد که طراحی یا اجرای یک کنترل به مدیریت یا کارکنان اجازه ندهد در روال عادی اجرای وظایف و کارکردهای محوله به آن‌ها، از یک تحریف پیش‌گیری کنند یا آن را در چارچوب زمانی به‌موقع کشف نمایند.

۴- حسابرس باید شدت هر نارسایی کنترلی را که با آن روبرو می‌شود ارز‌یابی کرده تا شناسایی کند آیا این نارسایی‌ها به‌تنهایی یا در ترکیب با موارد دیگر، ضعف‌های بااهمیتی در تاریخ ارزیابی مدیریت محسوب می‌شوند یا خیر. شدت نارسایی‌ها به (الف) این که آیا امکان معقولی وجود دارد که کنترل‌های شرکت در پیش‌گیری یا کشف یک تحریف بااهمیت در یک ماندۀ حساب یا افشاء ناتوان باشند؛ و (ب) اهمیت مبلغ تحریف بالقوۀ منتج از آن نارسایی یا نارسایی‌ها، بستگی دارد.

۵- حسابرس باید، در برنامه‌ریزی حسابرسی کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی، همان ملاحظات اهمیت را در نظر بگیرد که در برنامه‌ریزی حسابرسی صورت‌های مالی سالانۀ شرکت به‌کار می‌برد.

۶- طبق ماده ۱۰ دستورالعمل کنترل‌های داخلی، شرکت باید کمیته حسابرسی و واحد حسابرسی داخلی را با رعایت شرایط مقرر در آن ماده تشکیل دهد. همچنین وظایف کمیته حسابرسی و واحد حسابرسی داخلی در منشورهای مربوطه مشخص شده‌اند. لذا حسابرس مستقل در اظهارنظر نسبت به کنترل‌های داخلی می‌بایست رعایت الزامات مزبور و اثربخشی کمیته حسابرسی و حسابرسی داخلی را مورد توجه قرار دهد.

۷- در حسابرسی کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی، ضروری است تاییدنامه‌های کتبی لازم مانند اذعان به مسئولیت مدیریت برای استقرار کنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش حاکم برگزارشگری مالی و افشای همه نارسایی‌ها در طراحی و اجرای کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی و تغییرات کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی پس از تاریخ گزارش مدیریت شامل هرگونه اقدام اصلاحی مدیریت در خصوص نارسایی‌های قابل توجه و ضعف‌های بااهمیت را از مدیریت دریافت نماید.

* ب- رویدادهای پس از تاریخ ترازنامه

۸- اگر حسابرس از رویدادهای پس از تاریخ ترازنامه‌ای مطلع شود که دارای تأثیرات بااهمیت و منفی در اثربخشی کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت در تاریخ ارزیابی مدیریت هستند، باید موارد در گزارش حسابرسی درج شود. همچنین اگر حسابرس توانایی شناسایی تأثیر رویدادهای پس از تاریخ ترازنامه را در اثربخشی کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت نداشته باشد، باید در گزارش توضیح دهد.

۹- حسابرس ممکن است از رویدادهای پس از تاریخ ترازنامه‌ای مطلع شود که مربوط به شرایطی باشند که در تاریخ ارزیابی مدیریت وجود نداشته‌اند و پس از آن تاریخ و پیش از صدور گزارش حسابرسی اتفاق‌ افتاده‌اند. اگر یک رویداد پس از تاریخ ترازنامه از این نوع، تأثیری بااهمیت بر اثربخشی کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت داشته باشد، حسابرس باید یک بند توضیحی در گزارش خود بگنجاند و این رویداد و تأثیرات آن را تشریح کند یا توجه خواننده را به شرح این رویداد و تأثیرات آن جلب کند که در گزارش مدیریت افشا شده‌اند. حسابرس ممکن است پس از صدور گزارش نسبت به استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش حاکم بر گزارشگری مالی، از شرایطی موجود در تاریخ گزارش مطلع شود که اگر پیش از صدور گزارش از آن‌ها مطلع می‌شد، ممکن بود در اظهارنظرش درج نماید. ارزشیابی حسابرس درباره این اطلاعات، مشابه ارزشیابی وی درباره اطلاعات کشف شده پس از تاریخ گزارش حسابرسی صورت‌های مالی، با در نظر گرفتن این الزامات به شرح استاندارد حسابرسی ۵۶۰ است.

این مطلب را هم بخوانید:  قوانین مالیات در کشور امارات

* ج- نکات قابل توجه در تدوین اظهارنظر حسابرس نسبت به کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی

۱۰- حسابرس با ارز‌یابی شواهد به‌دست آمده از همۀ منابع، شامل آزمون کنترل‌ها، تحریف‌های کشف‌شده در حسابرسی صورت‌های مالی، و همۀ نارسایی‌های کنترلی شناسایی‌شده باید نسبت به استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش حاکم بر گزارشگری مالی شرکت اظهارنظر کند.

۱۱- اگر نارسایی‌هایی وجود داشته باشد که به‌صورت جداگانه یا ترکیبی، منجر به یک یا چند ضعف بااهمیت شوند، حسابرس باید در اظهارنظر خود نسبت به استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش حاکم بر گزارشگری مالی شرکت، به آن‌ها اشاره کند.

۱۲- در موارد وجود ضعف با اهمیت در استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش حاکم بر گزارشگری مالی، حسابرس باید تأثیر ضعف­های با اهمیت را بر اظهارنظر نسبت به صورت‌های مالی شناسایی کند. افزون بر این، حسابرس باید افشا کند که آیا اظهارنظر نسبت به صورت‌های مالی از ضعف­های با اهمیت نسبت به استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش حاکم بر گزارشگری مالی تأثیر پذیرفته است یا خیر.

۱۳- حسابرس برای اظهارنظر نسبت به استقرار و به‌کارگیری سیستم کنترل‌های داخلی مناسب و اثربخش حاکم بر گزارشگری مالی در یک نقطه از زمان، باید شواهدی را به‌دست آورد مبنی بر این که کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی در دوره‌‌ای کافی از زمان به‌صورت اثربخش اجرا شده است، این دورۀ زمانی می‌تواند کم‌تر از دورۀ کاملی (معمولا یک‌سال) باشد که توسط صورت‌های مالی شرکت پوشش داده می‌شود.

۱۴- اگر حسابرس تشخیص دهد که گزارش سالانۀ مدیریت دربارۀ کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی ناقص است یا نادرست ارائه شده‌ است، باید در گزارش خود با افزودن یک بند توضیحی، دلایل این تشخیص را بیان کند. اگر حسابرس تشخیص دهد که افشای موردنیاز دربارۀ یک ضعف بااهمیت از همۀ جنبه‌های بااهمیت به شیوۀ منصفانه ارائه نشده است حسابرس باید موضوع را در گزارش خود بیان نماید.

[۱] – بندهای ۱۷، ۴۱، ۴۶، ۴۹، ت-۲۹، و پیوست ۲

[۲] – به عنوان مثال: بندهای ۲۳، ۲۵، ۴۲، ۵۴ و پیوست ۱ استاندارد حسابرسی ۲۴۰ و بند ۶۷ استاندارد حسابرسی ۳۳۰

[۳] – در صورت ارائه کامل نقاط ضعف‌ بااهمیت در گزارش هیئت‌مدیره نسبت به کنترل‌های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی شرکت، حسابرس می‌تواند به جای تکرار ضعف‌های بااهمیت، به آن بندها عطف دهد.

 

نویسنده : فرشاد محمد پور (/farshad7866.blogfa.com/)

ارسال نظر و سوال

دیدگاه خود را وارد کنید
Please enter your name here