انواع حسابداری چیست؟ آشنایی با ۸ نوع مختلف حسابداری که باید آن‌ها را بشناسید

0
305
انواع حسابداری ماهیت مشترکی دارند اما از دیدگاه، متدها و ابزارهای متفاوت استفاده می‌کنند تا اهداف متفاوتی را محقق کنند.

احتمالا تابه‌حال نمی‌دانستید که ۸ نوع متفاوت حسابداری وجود دارد و حتما الان هم فکر می‌کنید که در هر حال حسابداری فقط حسابداری است و انواع ندارد؟! اما در واقعیت این طور نیست برای اینکه حرفه حسابداری در بازار کار، تنوع زیادی دارد که هر یک اصطلاحات، سیستم و قوانین مربوط به خود را دارد. با وجودیکه همه آن‌ها زیر چتر حسابداری قرار می‌گیرند اما هدف و کاربرد متفاوتی دارند.

اگر قصد ادامه تحصیل در رشته حسابداری را دارید یا فارغ‌التحصیلی هستید که تازه وارد بازار کار شده و یا به خدمات حسابداری برای کسب‌وکارتان نیاز دارید، در مقاله مرتبطی فرود آمده‌اید! در این مقاله قصد داریم شما را با ۸ نوع متفاوت حسابداری آشنا کنیم و تفاوت‌ها و نقطه اشتراکشان را بیان کنیم تا تصویر کامل‌تری از حرفه حسابداری داشته باشید و انتخاب آگاهانه و هوشمندانه‌ای بکنید.

بر خلاف باور عمومی، حسابدارها فقط اظهارنامه مالیاتی پر نمی‌کنند بلکه می‌توانند جرایم درجه‌یک مالی را هم شناسایی کنند، کسب‌وکارها را حسابرسی کنند یا فقط با دولت کار کنند و شاید هم در محیط کارخانه فعالیت کنند!

حسابدارها می‌توانند حسابدار رسمی یا CPA باشند یا در کسب‌وکارهای کوچک و بزرگ دفاتر مالی را ثبت کنند و دوره‌های مالی را ببندند. البته می‌توانند برای سازمان‌های غیرانتفاعی هم کار کنند و حتی یک شرکت مشاوره خدمات مالی داشته باشند.

اگر می‌خواهید از حسابداری، درآمد شایسته‌ای داشته باشید این ویدئو را ببینید:

هر یک از این سمت‌ها و نقش‌ها تابع یک مجموعه اصول و استانداردهای حسابداری متفاوت است که تفاوت زیادی در حجم وظایف و خدمات ایجاد می‌کند پس بهتر است چند دقیقه وقت بگذارید و ادامه مقاله را بخوانید تا در مورد جزییات همه آن‌ها یاد بگیرید و دانش خود را کامل کنید:

۸ نوع متفاوت حسابداری:

  • حسابداری مالی
  • حسابداری مدیریت
  • حسابداری دولتی
  • حسابداری عمومی
  • حسابداری بهای تمام شده
  • حسابداری حقوقی
  • حسابداری مالیاتی
  • حسابرسی

در ادامه مقاله هر یک از این انواع را توضیح می‌دهیم تا درک بهتری از دنیای گسترده حسابداری داشته باشید:

  1. حسابداری مالی یا Financial Accounting

هدف اصلی حسابداری مالی ثبت، ردیابی و گزارش تراکنش‌های مالی است که یک شخص حقوقی داشته است تا در صورت‌های مالی ظاهر ‌شوند.

همه این امور باید با رعایت استانداردهای حسابداری یا GAAP انجام شوند که توسط انجمن حسابداران رسمی تنظیم می‌شوند تا یک روند یکنواخت گزارش دهی در همه کسب‌وکارها رعایت شود. البته این استانداردهای حسابداری در کشورهای مختلف با هم فرق دارند اما سیستم اصلی، سیستم حسابداری دوطرفه است و اصول اولیه هم تقریبا یکسان هستند. تفاوت عمده حسابداری کشورها در قوانین مالیاتی و حقوقی است.

حسابداری مالی همیشه به عملکرد گذشته نگاه می‌کند و مانند حسابداری مدیریتی رو به آینده نیست. در عوض، حسابداری مالی یک تصویر دقیق از عملکرد کسب‌وکار در یک دوره زمانی مشخص را فراهم می‌کند که در قالب صورت‌های مالی ظاهر می‌شود. صورت‌های مالی علاوه بر مدیران داخلی برای سهامداران خارج از شرکت مانند سرمایه‌گذاران و موسسات مالی تهیه می‌شوند که یعنی در دسترس عموم قرار می‌گیرند.

این مطلب را هم بخوانید:  تاریخچه حسابداری در دنیا

دو نوع متد حسابداری مالی وجود دارد:

  • حسابداری مالی نقدی
  • حسابداری مالی تعهدی

هر دو نوع، از سیستم دوطرفه استفاده می‌کنند تا به‌دقت تراکنش‌های مالی را گزارش کنند اما حسابداری مالی نقدی معمولا در کسب‌وکارهای کوچک استفاده می‌شود درحالی‌که همه کسب‌وکارهای بزرگ و سهامی عام باید از حسابداری مالی تعهدی استفاده کنند.

تفاوت حسابداری نقدی و تعهدی در وقوع تراکنش نقدی است که یعنی در متد تعهدی، وقوع تعهد دریافتنی یا پرداختنی نیاز به ثبت و گزارش حسابداری دارد حتی اگر وجه نقدی هنوز رد و بدل نشده باشد.

  1. حسابداری مدیریت یا Management Accounting

حسابداری مدیریت در همه دنیا استفاده می‌شود تا برای مدیر کسب‌وکار اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری را فراهم کند.

اطلاعات حسابداری مدیریت در داخل سازمان به‌صورت انحصاری به اشتراک گذاشته می‌شود که در تناقض با حسابداری مالی است که برای اطلاع سانی عملکرد شرکت به سهام‌داران، سرمایه‌گذاران و موسسات مالی برای یک دوره زمانی مشخص طراحی شده است.

علاوه بر این، حسابداری مدیریت آینده‌نگر است و راه‌هایی را جستجو می‌کند تا بازده کسب‌وکار را افزایش دهد و درعین‌حال مدیریت را با ابزارها و منابع لازم تامین کند تا قوانین و ساختارهای قوی‌تری بسازد.

انواع متداول حسابداری مدیریت:

  • مدیریت استراتژی
  • مدیریت عملکرد
  • مدیریت ریسک

با توجه به شرایط و اطلاعات موردنیاز، هر سه نوع حسابداری مدیریت ممکن است به‌صورت هم‌زمان استفاده شوند یا شاید مدیر تصمیم بگیرد که فقط یک یا دو متد را استفاده کند.

مقایسه حسابداری مالی و مدیریت
گزارش‌های متداول حسابداری مالیگزارش‌های متداول حسابداری مدیریت
ترازنامهعملکرد مالی به تفکیک واحدهای شرکت
صورت سود و زیانموجودی کالا
صورت جریان وجه نقدبهای تمام شده کالای فروش رفته به تفکیک هر کالا

گزارش‌های حسابداری مدیریت تمرکز داخلی دارند اما صورت‌های مالی روی عملکرد شرکت تمرکز می‌کنند که به سرمایه‌گذاران خارج از شرکت ارائه می‌شوند.

  1. حسابداری دولتی یا Governmental Accounting

بر خلاف حسابداری مالی که تحت استانداردهای حسابداری انجام می‌شود، حسابداری دولتی توسط استانداردهای حسابداری دولتی مدیریت می‌شود که اصول ردیابی و گزارش دهی را در همه سطوح دولت تعیین می‌کند.

تفاوت اصلی بین حسابداری مالی و دولتی این است که اشخاص حقوقی دولتی از حساب‌های مستقلی برای کنترل درآمدها و هزینه‌ها استفاده می‌کنند؛ مثلا، اگر یک استان یک پروژه راه‌سازی اجرا کند همه درآمد و هزینه مربوط به این پروژه در یک حساب جداگانه نگهداری می‌شود. این متد ثبت و ردیابی برای کنترل دقیق بودجه کشور ضروری است تا مشخص شود که هر حساب یا پروژه چگونه عمل کرده است و پول مردم چگونه خرج می‌شود.

معمولا از ۵ نوع حساب دولتی استفاده می‌شود:

  • حساب مستقل عمومی
  • حساب مستقل وجوه دریافتی بابت خدمات خاص
  • حساب مستقل درآمدهای اختصاصی
  • حساب مستقل پروژه‌های عمرانی
  • حساب مستقل تامین مالی و بازپرداخت دیون بلندمدت

هر یک از حساب‌های مستقل، یک واحد مالی جداگانه محسوب می‌شود که کلیه منابع و مصارف هدف قرارداده شده برای حساب را ثبت می‌کند و به صورت جداگانه هم حسابرسی می‌شود تا یگ گزارش کامل در مورد نحوه مصرف بودجه و باقیمانده آن ارائه شود. داده حسابداری دولتی معمولا در اختیار عموم قرار می‌گیرد درحالی‌که برخی از انواع حسابداری مانند حسابداری مدیریت، داده را انحصارا برای داخل سازمان تهیه می‌کنند.

  1. حسابداری عمومی یا Public Accounting

حسابداری عمومی در موسسات خدمات مالی انجام می‌شود که خدمات حسابداری به انواع مشتری ارائه می‌دهند که شامل کسب‌وکارهای خدماتی، تولیدی، فروشگاهی، غیرانتفاعی، دولتی و اشخاص حقیقی است.

این مطلب را هم بخوانید:  باب اول قانون مالیاتهای مستقیم

حرفه حسابداری عمومی روی حسابرسی، مشاوره و تسلیم اظهارنامه مالیاتی، مشاوره و آنالیز صورت‌های مالی تمرکز می‌کند اما شرکت‌های خدمات مالی می‌توانند در مورد استراتژی کسب‌وکار، تلفیق، خرید و سیستم داخلی حسابداری هم مشاوره دهند. این شرکت‌ها خدمات ثبت دفاتر، حسابداری مدیریت و تهیه صورت حقوق و دستمزد هم ارائه می‌دهند و در مورد انتخاب و تنظیم نرم‌افزارهای حسابداری هم کمک فراوانی می‌کنند.

  1. حسابداری بهای تمام شده یا Cost Accounting

حسابداری بهای تمام شده یک شاخه حساس است که بهای تمام شده محصولات و خدمات کسب‌وکار را محاسبه می‌کند که معمولا به‌صورت داخل سازمانی در کارخانه‌ها استفاده می‌شود اما می‌تواند در کسب‌وکارهای خدماتی هم استفاده شود.

حسابداری بهای تمام شده هم به هزینه‌های ثابت و هم به هزینه‌های متغیر نگاه می‌کند که شامل هزینه خرید مواد اولیه، کارگران، سربار، نگهداری و تولید است که در نهایت اطلاعات مهمی مانند نقطه سربه‌سر درآمد و هزینه را به مدیریت ارائه می‌دهد.

بیشتر کسب‌وکارها از استانداردهای حسابداری بهای تمام شده استفاده می‌کنند که یک هزینه متوسط برای تولید هر واحد محصولات و خدمات به دست می‌آورد اما سایر متدها هم می‌توانند استفاده شوند.

نحوه محاسبه بهای تمام شده تولید
هزینه مواد اولیه۱ میلیارد تومان
هزینه دستمزد کارگران تولید۵۰۰ میلیون تومان
هزینه استهلاک دارایی‌ها۲۰۰ میلیون تومان
هزینه حقوق و دستمزد۷۰۰ میلیون تومان
کل هزینه تولید۲.۴ میلیارد تومان

محاسبه هزینه‌های تولید به مدیریت کمک می‌کند تا نقطه سربه‌سر را مشخص کند که بیانگر تساوی هزینه‌ها و درآمد است و درواقع نقطه‌ای است که سود پس از آن حاصل می‌شود.

حسابداری بهای تمام شده نوعی از حسابداری مدیریت است که روی آینده تمرکز می‌کند و اصولا برای کمک به روند تصمیم‌گیری مدیران استفاده می‌شود به‌جای اینکه مانند حسابداری مالی عملکرد گذشته را گزارش کند.

  1. حسابداری حقوقی یا Forensic Accounting

حسابداری حقوقی ترکیب خاصی از حسابداری، حسابرسی و تکنیک‌های بازرسی است که برای تحقیق و بازرسی فعالیت‌های مالی اشخاص حقیقی و حقوقی استفاده می‌شود و به‌صورت متداول توسط بانک‌ها، پلیس، وکلا و کسب‌وکارها استفاده می‌شود تا تراکنش‌های مالی یک پرونده قانونی را بررسی و گزارش کنند.

حسابدارهای حقوقی به‌صورت مستمر در پرونده‌های کلاه‌برداری استفاده می‌شوند و با استفاده از تکنیک‌های جمع‌آوری، آماده‌سازی، آنالیز و گزارش داده به روند حل پرونده کمک می‌کنند.

علاوه بر این، حسابدارهای حقوقی ممکن است برای ایجاد یا اصلاح داده مالی فراخوانده شوند و در دادگاه حاضر شوند تا مشاهدات خود را گزارش کنند.

  1. حسابداری مالیاتی یا Tax Accounting

بر خلاف سایر انواع حسابداری که توسط انجمن حسابداران رسمی سازمان‌دهی می‌شوند، حسابداری مالیاتی زیر نظر سازمان دارایی است که برای یکنواخت سازی قوانین مالیات در همه کسب‌وکارها طراحی شده است که شامل سازمان‌های غیرانتفاعی و اشخاص حقیقی هم هست.

حسابداری مالیاتی برای محاسبه دقیق مالیات پرداختنی، کاهش بدهی مالیاتی، پر کردن اظهارنامه مالیاتی و ارائه مدارک لازم در زمان ممیزی استفاده می‌شود. این روند برای همه اشخاص حقیقی، کسب‌وکارها و سازمان‌های دولتی و غیرانتفاعی لازم است. علاوه بر آماده‌سازی اظهارنامه مالیاتی، این نوع حسابداری می‌تواند برای برنامه‌ریزی مالیات هم استفاده شود که کمک می‌کند اشخاص حقیقی و حقوقی یک استراتژی مالیاتی تنظیم کنند تا مالیات پرداختنی خود را کاهش دهند.

این مطلب را هم بخوانید:  آموزش حسابداری مشاغل : حسابداری هتل ها

حرفه حسابداری مالیاتی به حسابدارهایی احتیاج دارد که با انواع قوانین مالیاتی که ممکن است تغییر کنند، آشنا هستند. حسابدارهای مالیاتی با اشخاص حقیقی و حقوقی کار می‌کنند تا دقت محاسبات را در اظهارنامه مالیاتی تضمین کنند.

  1. حسابرسی یا Auditing

درحالی‌که حسابداری شامل ثبت، ردیابی و گزارش همه فعالیت‌های مالی برای یک کسب‌وکار است اما حسابرسی برای آنالیز مستقل همان فعالیت‌های مالی طراحی شده است تا اطمینان حاصل شود که یک کسب‌وکار تراکنش‌های خود را مطابق قوانین پذیرفته حسابداری ثبت می‌کند.

مقایسه حسابدار و حسابرس
نقش حسابدارنقش حسابرس
ردیابی و ثبت همه تراکنش‌های مالیبررسی صحت تراکنش‌های مالی ثبت‌شده توسط حسابدار
تامین اطلاعات مالی در روند تصمیم‌گیری مدیرانشاغل نبودن در سازمان تحت حسابرسی
تهیه صورت‌های مالی در انتهای سال مالیتهیه گزارش حسابرسی پس از پایان کار

همه حسابرسان مالی حسابدار هستند اما همه حسابدارها، حسابرس نیستند.

در ایران انواع حسابرسی شامل موارد زیر است:

  • حسابرسی رعایت: قوانین و روند استفاده شده توسط یک کسب‌وکار یا یک واحد داخلی از سازمان را بررسی می‌کند تا تبعیت از استانداردهای حسابداری تعیین شده توسط مدیریت یا قانون را تایید کند و معمولا توسط حسابرسان استخدامی سازمان انجام می‌شود.
  • حسابرسی صورت‌های مالی: متداول‌ترین نوع حسابرسی است که صحت صورت‌های مالی را بررسی می‌کند.
  • حسابرسی عملیاتی: روندها و متدهای عملیاتی کل سازمان را از نظر بازده عملیاتی و مالی بررسی و بهینه‌سازی می‌کند و معمولا بخشی از خدمات مشاوره مدیریت است.

نقطه مشترک انواع متفاوت حسابداری

فارغ از اینکه انواع حسابداری توسط استانداردهای حسابداری کنترل می‌شوند یا تابع قوانین دولتی و یا مالیاتی هستند، یک نقطه مشترک بین همه آن‌ها وجود دارد که «تمرکز روی اعداد و ارقام و سند و مدرک» است.

یعنی فرقی نمی‌کند که حسابدار فقط یک فاکتور می‌نویسد یا در دادگاه برای شهادت حاضر می‌شود و یا صورت‌های مالی یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای دنیا را تهیه می‌کند، نتیجه نهایی باید همیشه بر اساس اعداد و ارقام واقعی گزارش شود.

البته از برآورد هم در گزارش‌های مدیریتی استفاده می‌شود که برای برنامه‌ریزی و بودجه است اما آن‌ها هم در نهایت بر اساس داده تاریخی واقعی محاسبه شده‌اند.

حرفه حسابداری با همه انواعش، علمی است که پایه و اساس هر کسب‌وکاری را می‌سازد حتی اگر کسب‌وکار غیرانتفاعی باشد و با هدف سود مالی ایجاد نشده باشد. ۸ نوع متفاوت حسابداری که در این مقاله یاد گرفتید، ایجاد شده‌اند تا نیازهای متفاوت بازار کار را تامین کنند، صداقت تراکنش‌های مالی بین اشخاص حقیقی و حقوقی را تضمین کنند و به زبانی که در همه دنیا تقریبا مشترک و یکنواخت است گزارش کنند.

۸ نوع متفاوت حسابداری ماهیت مشترکی دارند اما از دیدگاه، متدها و ابزارهای متفاوت استفاده می‌کنند تا جنبه متفاوتی از فعالیت‌های مالی یک شخص حقیقی و حقوقی را نشان دهند و اهداف متفاوتی را محقق کنند.

کدام‌یک از ۸ نوع متفاوت حسابداری به نظر شما جالب‌تر است؟

منبع: fool.com

ارسال نظر و سوال

دیدگاه خود را وارد کنید
Please enter your name here